Prezentujemy wybór wierszy i ilustracji z nowego tomiku Leszka Długosza pt. Na rynku usiąść w Kazimierzu z ilustracjami Jerzego Gnatowskiego, artysty z Kazimierza nad Wisłą   (Wydawnictwo-Drukarnia L-PRINT, Lublin 2004).   (AMK)

---

LESZEK DŁUGOSZ

Okładka tomiku Leszka Długosza Na rynku usiąść w Kazimierzu, 2004.
Na okładce obraz Jerzego Gnatowskiego.

NA RYNKU USIĄŚĆ W KAZIMIERZU...

Kazimierz.
Rysunek Jerzego Gnatowskiego.

W KAZIMIERZU – czyli o kolejności westchnień Kawałeczek świata Gdzie tak wszystkim – Bogu ludziom i roślinom Pięknie wyszło           (I Historii gdzie się trochę           Ocaliło) Góra wąwóz Baszta Fara I chałupki i attyki – Co za czasu   o s t a l i n a ? Renesansu odprysk cudny Że się Wisła w łuk wygięła                                   (to z zachwytu) – Wysrebrzyła się wiklina Siąść w majowe przedpołudnie – Na ryneczku, gdy świat cichy Stolik kawa   –   o   M a d o n n o,   N i e   d o   w i a r y J a k   t u   w s z y s t k o   u m a j o n e           Rozsupływać w tej oprawie           Malowidło:                       –   K O N C E R T   W   B I E L I   –                       Wśród zieleni i błękitu – Kłębowisko bezszelestne W stronę rzeki z wiatrem mknące Ponad wzgórzem nad dachami Flakon perfum rozpylony: –   P r i m a v e r a   i n   C a s i m i r – Oczy przymknąć Tak przez chwilę – w oddaleniu Za plecami mieć świat cały           Co uwiera, serce mroczy           To zapomnieć           I pominąć Potem smugą światła tknięte Unieść znów powieki I ujrzawszy że jest jawą Co zdawało się przyśnione Raz kolejny –   n i e   d o   w i a r y Westchnąć I potrzeby i ochoty nie mieć innej N i e,   n i c   w i ę c e j Jak znów westchnąć I z uśmiechem – Z przypomnienia jakby szepnąć: "A   o b ł o k i ?"           A   o b ł o k i ?...           – Samą górą           W Kazimierzu, białą pianą           Piano pianissimo płyną...

Wyklejka tomiku Leszka Długosza Na rynku usiąść w Kazimierzu, 2004.
Obraz Jerzego Gnatowskiego.

WIECZÓR NA ZAMKU W JANOWCU Zastyga przestrzeń w stronę Janowca Jak w katatonii na murach zamku Tkwią proporczyki – Pomknęły wrony ku zachodowi W sojuszu zgodnym – zmierzch, nieruchomość Podchodzą cicho ku warowni Gdzie dotąd "dziś" – wnet ręka skryby "Wczoraj" – wpisze Dokąd podąża ten szlak w piśmie, skrybo? – Cóż podpowiada twoja księgowość?         Pociągnie ptactwo ku zachodowi         U cichnie oręż i gwar gospody         – W sojuszu zgodnym         Pośród zarośli i kamieni         Gdzie usypisko ruin dzisiaj –         Czyjś wzrok podniesie znów z popiołów         – Ogniste barwy twych chorągwi? Wśród poszarzałej monotonii stronic Pobudkę, kto usłyszy – tętent? ...         Co rwał przez ciało twoje         – Z ratunkiem ciału         – Z odsieczą dla warowni? ...

Ruiny zamku w Kazimierzu nad Wisłą.
(fot.   Andrzej Kobos, 1963)

ŻYDY KAZIMIERSKIE Zobaczyć Ich   s p r z e d       Ujrzeć Ich   –   t a m t y c h             Z tamtego i przynależnych                   Do tamtego jeszcze świata – W dzień szabasowy tak by było lepiej Lecz niechby i w zwyczajny Kadr – w środę ot przez chwilę Znów – na Małym Rynku Ujrzeć hałastrę handlującą – Pod Celejowską? Albo na Lubelskiej? – Co za powaga w chałatach i w surdutach czarnych W białych pończochach kroczy? – Te adwokackie kamizelki Niecierpliwe trzaski kopert                                   szwajcarskich Patków Kontrolujących wedle studni w Rynku Spóźnienia autobusów od Lublina Zobaczyć Ich   –   l e t n i k ó w Kolonie leżaków tobołki siatki pełne Papierówek Te stada sfruwające tu na sezon – Miriamy czarnookie – Błonkoskrzydłe Na imion wiele rozpisane i przeznaczeń          – Po werandach          – Przy sztalugach          – Likier na nóżce          – Literatura na stoliku                  Prekursorki nadwiślańskiego nudyzmu… Zobaczyć Ich – wczesnowieczornych W migocie hanukowych świeczek Noski i pukle za szybami Josków Chaj małych Icków Na progach domów piersiaste mamełe Huśtające dziecka i żelazka (Wrzask w niebo – równo                             – wrzask, wiązki iskier) Zobaczyć Ich w bożnicy – te rozmodlone Na płask, a jednak w uniesieniu – mycki? Tałesy rozpostarte W święto namiotów Lisiury czuwające wśród zieleni Nad ówczesną Wisłą – Zobaczyć Ich tak znów... Jak do czeluści Przez uchylony zajrzeć lufcik Do tamtego świata Bo potem nie – Zasłonić oczy uszy Głosy z powrotem tam odrzucić Bo potem nie – Krzyk Strzały psy – Krzyk strzały szyn kół stukot Ach niedaleko tak to Lublin Bełżec Treblinka tak Bo potem nie Bo potem jak zasłona – kadr W tym kłębowisku Napis z dymu To słowo z dymu pośród dymów Gdzie zwykle – koniec Światu nieznane przedtem słowo – Shoah W dymach i z dymu – co się objawiło I Oni – Żydy kazimierskie W tym słowie za tym słowem Za tą zasłoną odtąd

Abraham Behrman: Nosiwoda na rynku w Kazimierzu nad Wisłą, 1920.

NA RYNKU USIĄŚĆ W KAZIMIERZU (piosenka) Kazimierz. Rysunek Jerzego Gnatowskiego. Do Kazimierza myśl ma zmierza Kiedy chłodny, kiedy słotny Smutny taki czas... Pociecha dla mnie to jest prosta               – Mnie nie trzeba nawet wiosła Przymknę oczy – obraz sam podpływa Znowu jestem tam... Mieścina jak łupina szaro – złota pośród chmur – Któż tę zabawkę tam upuścił? Dziecko Anioł Może Bóg? Tam na przystani moja pamięć Pod spichlerzem czeka na mnie Choćbym nie wiem skąd powracał Tam świat czule wita mnie              – Na brzegu wiatr, wikliny szmer Za cieniem się wyłania cień I wraca dzień Z przeszłości Z magazynów serca              – Z tych na samym dnie... (Ach żeby tak, ach żeby znów, ach Boże mój...)    Refren:               Na Rynku usiąść w Kazimierzu               Ze szczęściem jak się wiosna mierzy               Popatrzeć znów               – Jak się przechadza miesiąc maj...               I w takie jasne przedpołudnie               Gdzieś na tym Rynku, przy tej studni               Zasłuchać się               Mieć za plecami cały świat –               Żydowskie znów usłyszeć skrzypce               Jak gdzieś tam błądzą wśród uliczek               A serce pędzi – gdzież ono pędzi?               – Za tym szczęściem?                  Ech doprawdy szkoda słów...                 Wierzcie nie wierzcie – jak tam chcecie                 Wszędzie jest tak, jak jest na świecie                 Lecz w Kazimierzu – szczęścia zawsze jakby więcej?                Więcej ciut? II Ktoś ma uliczkę w Barcelonie Gdy mu smutno chodzi po niej Ja też adres na Planecie taki mam            – Gdy sercu źle, gdy chłód szaruga Ja się nie namyślam długo – Z San Francisco też mi blisko Wyobraźnio, prowadź tam! Najlepiej jeszcze niech to będzie taki dzień            – W szpalerach bzu, od Nałęczowa droga niechaj rwie... A stolik w Rynku, w kawiarence Niech na powitanie szepnie Dłoń niech ze wzruszeniem znów rozpozna Ten sam blat Westchnienia niech obiegną świat I wrócą tam... W tym mieście gdzie księżyce dwa – spójrz Magia trwa Tam cienie nasze wciąż czekają nas... (Ach żeby tak, ach żeby znów, ach Boże mój...)    Refren:               Na Rynku usiąść w Kazimierzu               Ze szczęściem jak się wiosna mierzy               Popatrzeć znów               – Jak się przechadza miesiąc maj...               I w takie jasne przedpołudnie              Gdzieś na tym Rynku, przy tej studni              Zasłuchać się              Mieć za plecami cały świat...              Żydowskie znów usłyszeć skrzypce              Jak gdzieś tam błądzą wśród uliczek              A serce pędzi – gdzież ono pędzi?              – Za tym szczęściem?              Ech doprawdy szkoda słów                  Kochało się w tym Kazimierzu                  Płakało też jak się należy                  Ale tam szczęścia zawsze było                 Jakby więcej niźli pół?             Wierzcie nie wierzcie – jak tam chcecie             Wszędzie jest tak, jak jest na świecie             Lecz w Kazimierzu...             Szczęścia zawsze jakby więcej?             – Więcej ciut?             Lecz w Kazimierzu...             Szczęścia zawsze jakby więcej            – Jeden łut?

ZIMA KAZIMIERSKA O moiście moi, Wy anieli Czy ktoś z Was widział Kazimierz W bieli? – W grudniowych salopach Lutowych soplach Z puchatą w styczniu poduchą U okna? Wśród śnieżnej zawieruchy, kto tam Policzył marchwiane nosy Burakowe policzki Breuglowskie te przy studni tam Przytupy? O świcie zza firanki kto krzyczał:           Wszystko zawiało!           – Świat w stu procentach jedna grafika           Czarno biała! Pod powiekami, kto oprawiał obrazki – Kominy dachy dymki w paski Pianiem kogutów ponad piekarnią Rozwiewane Leciutko słono z rana na ukos od Michalaków Grillowane O zimo kazimierska Zmierzchem wczesnym, kto z tobą Stał u brzegu Rzeki – Z wikliną ciche żale szeptał Że   p i ę k n e Nazbyt pięknie z wiosną   u r o j o n e Przepłynęło W lód się ścięło Jeszcze boli Anioły zimy kazimierskiej – Zwiastuny przedawnienia – Zapominania służbo bezszelestna Biała Pochwyćcie w swoje wnyki ciche Unieście w przeszłość Projekty serca Te kadry z wiosną tkliwie umajone Nazbyt umyślone Do cna to już rozwiejcie – W tempus perfektum – W nic – Na amen W przeszłość doszczętnie dokonaną Nie w tę, co choć przeszłością jest Na próg powraca Odejść nie chce

Wyklejka tomiku Leszka Długosza Na rynku usiąść w Kazimierzu, 2004.
Obraz Jerzego Gnatowskiego.







Kazimierz.
Rysunek Jerzego Gnatowskiego.

ZNÓW SIĘ POJAWIĆ... Znów się pojawić w Kazimierzu W lipcu Zaczynać wszystko – Akurat właśnie w poniedziałek? Na razie nic tu – Żadnych kłopotów Zero sprawy Na razie w planie – Wąwozem tylko sfrunąć                               na dół Być umówionym w Rynku Przed południem Na jakąś małą z przyjaciółmi                 Na jakąś małą kawę... A reszta?                 – Świata ten zgiełk cały? Odwieczny szekspirowski zamęt? Z dnia na dzień – ani chybnie Samoprzylepne komplikacje – Te niezawodne życia zgryzoty? To wszystko gdzieś zostawić W lipcu Za linią Wisły Trzymać to bezpiecznie Za jakimś – w Kazimierzu – Za zielonym lipca płotem

Kazimierz.
Rysunek Jerzego Gnatowskiego.




Wiersze Leszka Długosza zamieszczone w Zwojach:

• Leszek Długosz: Ta chwila, ten blask..., Zwoje 3/40, 2004
• Leszek Długosz: Na śmierć Jacka Kaczmarskiego, Zwoje 3/40, 2004
• Leszek Długosz: Na rynku usiąść w Kazimierzu..., Zwoje 3/40, 2004
• Leszek Długosz: Rynna poetycka, Zwoje 3/40, 2004
• Leszek Długosz: Gdy tu jako gość bawiła (o Joannie Pollakównie), Zwoje 4/37, 2003
• Leszek Długosz: Zostanie cisza (lecz tylko ze mnie), Zwoje 2/35, 2003
• Leszek Długosz: Śpieszmy się, Zwoje 1/34, 2003
• Leszek Długosz: Chwila dla Lieberta, Zwoje 5/33, 2002
• Leszek Długosz: W podziemiach Harvardu, Zwoje 4/32, 2002
• Leszek Długosz: Nowe wiersze i piosenki, Zwoje 4/32, 2002
• Leszek Długosz: Internautom - Z wiosną, Zwoje 2/30, 2002
• Leszek Długosz: Pochwała listów, Zwoje 1/29, 2002
• Leszek Długosz: Lechoń, Zwoje 3/28, 2001
• Leszek Długosz / Andrzej Kobos: Jestem.   I co z tym zrobić najlepszego?, Zwoje 3/28, 2001
• Leszek Długosz: Do Piotra Skrzyneckiego, Piwnica
• Leszek Długosz: Leśmian wstępujący, Zwoje 3/16, 1999
• Leszek Długosz: Oda do mowy kresowej, Zwoje 1/14, 1999
• Leszek Długosz: Żałość nasturcji po śmierci Wyspiańskiego, Zwoje 8/12, 1998
• Leszek Długosz: Koncerty bzów wawelskich, Zwoje 4/8, 1998
• Leszek Długosz: Historia Żydów z miasteczka Z., Zwoje 3/7, 1998
• Leszek Długosz: Z wysokiej wieży (O Janinie Garyckiej), Zwoje 1/5, 1998
• Leszek Długosz: Spotkanie Trzech Króli, Zwoje 1/5, 1998
• Leszek Długosz: Kantyczka Tyniecka, Zwoje 4/4, 1997
• Leszek Długosz: Dzień w kolorze śliwkowym, Zwoje 2/2, 1997

Copyright © 1997–2004 Zwoje