Ponizej pragne zaprezentowac krakowska galerie sztuki nowoczesnej Weiss Nowina Konopka. Moim zdaniem jest to najlepsza galeria sztuki wspolczesnej w Krakowie, a jedna z najlepszych w Polsce. Prowadzona jest z wielkim znawstwem i smakiem przez Pania Zofie Weiss-Nowine Konopczyne. Do swojego wyksztalcenia i doswiadczenia historyka i krytyka sztuki, Pani Zofia, wnuczka Wojciecha Weissa i Ireny Weissowej-Aneri, wnosi rodzinne wyczucie znakomitego malarstwa. Niedawna (wiosna 2003) zbiorowa wystawa malarstwa w Galerii Weiss Nowina Konopka, zatytulowana "Czas utracony ... Czas onaleziony" zrobila na mnie wspaniale wrazenie.
Oto, co Zofia Weiss-Nowina Konopczyna mowi o swojej galerii, prezentowanej w niej najnowszej sztuce i o tej
wystawie malarstwa
Czas utracony ... Czas odnaleziony.
Andrzej Kobos
| GALERIA WEISS NOWINA KONOPKA SZTUKA NOWA I NAJNOWSZA |
| ul. Slawkowska 12, PL – 31-014 Krakow, Poland Tel. (+48) (012) 422 2395 E-mail: wnk.galeria@wp.pl Web page: http://www.zwoje.com/wnk/ |
|
|
poniedzialek – piatek: 12:00 – 18:00
| |
Haslem wywolawczym kolekcji Galerii Weiss Nowina Konopka jest Zbyslaw Marek Maciejewski i jego uczniowie, ale wzbogacona jest ona dodatkowo przez tworczosc artystow wpisujacych sie w ta sama poetyke (Pawel Kotowicz, Bozena Knecht i inni).
"Szkola" Maciejewskiego jest wyraznie odrebna w krajobrazie polskiej sztuki wspolczesnej. Charakteryzuje ja, osadzony w tradycji polskiego modernizmu i europejskiej sztuki fin de siecle'u, koloryzm oraz wysoka jakosc warsztatu malarskiego.
Profesor Maria Rzepinska okreslila kiedys tworczosc
Maciejewskiego mianem "neorealizm oniryczny" ("jest to nowa
rzeczywistosc, niejasna, a bardziej intensywna i dojmujaca, jak to bywa
czasem z quasi-rzeczywistoscia marzen sennych", w/g katalogu wystawy
Maciejewskiego, Warszawa, Arsenal 1997).
Dla mnie (ZW-NK) w pelni umotywowane jest rozciagniecie tego okreslenia prof. Rzepinskiej na tworczosc uczniow prof. Maciejewskiego.
Galeria Weiss Nowina Konopka posiada scisle wyspecjalizowana
kolekcje malarstwa i grafiki glownie uczniow profesora Zbyslawa Marka
Maciejewskiego: Adama Marczukiewicza, Ewy Zajac, Andrzeja Borowskiego, Marka
Piechowskiego, Tomasza Klimczyka, Anny Fornelskiej, Malgorzaty Flis.
Galeria prezentuje rowniez rzezbe, woluminowa (nie
galanterie rzezbiarska), oparta glownie, lecz nie tylko, o studia aktu.
Wsrod reprezentowanych artystow-rzezbiarzy wymienic nalezy
wybitnych tworcow szkoly krakowskiej (Bronislawa Chromego i Mariana Gologorskiego)
i warszawskiej (Stanislawa Cukra, Bronislawa Krzysztofa, J. Juczkowicza, E. Sawczyna).
Wnetrze Galerii Weiss Nowina Konopka
Galeria Weiss Nowina Konopka regularnie organizuje w swojej siedzibie wystawy malarstwa i rzezby, zarowno monograficzne, jak i tematyczne, indywidualne i zbiorowe. Wystawy te wpisuja sie pod wspolny cykl zatytulowany Ginacemu swiatu. Dotychczas odbylo sie kilka takich wystaw. Wystawa Czas utracony ... Czas odnaleziony (17 marca – 17 kwietnia 2003) byla zbiorowa wystawa monograficzna malarstwa grupy uczniow niezyjacego juz Profesora krakowskiej Akademii Sztuk Pieknych, Zbyslawa Marka Maciejewskiego.
Zofia Weiss – Nowina Konopka
CZAS UTRACONY ...
... CZAS ODNALEZIONY
ZOFIA WEISS – NOWINA KONOPCZYNA
Ewa Zajac – Filizanki, 1989
olej / plotno, 70x90.
Wielkosc sztuki [...] polega na tym, aby odnalezc, uchwycic i ukazac nam te rzeczywistosc, od ktorej zyjemy z dala i odchylamy sie coraz bardziej, w miare jak nabiera gestosci i nieprzepuszczalnosci wiedza umowna, jaka zastepujemy te rzeczywistosc, ktora jest po prostu naszym zyciem, prawdziwym zyciem, zyciem wreszcie odkrytym i rozswietlonym, jedynym wiec zyciem rzeczywiscie przezytym, ktore – w pewnym sensie – gosci zarowno w kazdym czlowieku jak i w artyscie.Marcel Proust
...wyobraznia jest narzadem, ktory sluzy wiecznosci, jakby nasze zycie prawdziwe bylo poza czasem, stworzone po to, by smakowac wiecznosc, niezadowolone z terazniejszosci...Marcel Proust
"W poszukiwaniu straconego czasu wynurza sie z nocy, z polsnu, w ktorym pograzony byl Marcel i stopniowo, niczym fascynujacy (...) kwiat rozrasta sie i ogromnieje" [*], a penetrujac nie uswiadomione poklady wrazliwosci, uczy jezyka poetyckiej metafory.
Artysci, ktorych uksztaltowala specyficzna, duszna i
estetyzujaca atmosfera pracowni profesora
Zbyslawa Maciejewskiego, posluguja
sie podobnym jezykiem artystycznym, nieustannie przechodzacym od prostej
analizy doznan zewnetrznych ku wyobrazni metaforycznej, opartej o zasoby
doswiadczenia i pamieci.
Zbyslaw Marek Maciejewski – Korowod, 1986
akwarela
W rozmowach profesora z uczniami Proust powracal wielokrotnie, a wraz z nim wielka tradycja kultury francuskiej, ktora nadala szlachetnosci kolorystyczno-pejzazowym tradycjom szkoly krakowskiej.
Wystawa Czas utracony ... Czas odnaleziony zbudowana zostala z prac malowanych dzis i malowanych kiedys, zlaczonych wspolna estetyka siegajaca do tych samych zrodel co estetyka Marcela Prousta, Jego idea Voir clair dans le ravissement – widziec jasno w zachwyceniu – odnajduje sie w ich tworczosci, przesycona wewnetrzna radoscia, podbita swiatlem o niemal mistycznym wymiarze. I jest to mistyka, tak jak u Prousta – "calkowicie osobista, [ktora] odbywa sie bez okreslonej religii, szukajaca swego spelnienia juz tu, na ziemi, w skrytym pieknie widzialnej rzeczywistosci." [*]
Takie sa ogrody i parki Adama Marczukiewicza, skapane w blasku
swiatla nie znanej czesto proweniencji, ...bo moze byc to slonce
Poludnia, moze byc srebrzysto-blekitna poswiata ksiezyca; najczesciej
jednak wewnetrzna swietlistosc jego obrazow wyplywa z metafizycznych
poszukiwan "istoty rzeczy".
Adam Marczukiewicz – Schody, 2002
akryl / plotno, 100x130.
Adam Marczukiewicz – Poludnie, 1997
akryl / plotno.
Adam Marczukiewicz – Martwa natura
akryl / plotno.
Adam Marczukiewicz – Opuntia furiosa, 1996
akryl / plotno, 90x70.
Swiatlo jest rowniez jednym z podstawowych problemow malarskich w tworczosci Tomasza Klimczyka. Oswietla ono werandy, a przede wszystkim wnetrza, nasycajac kazdy element wibrujacym lsnieniem malarskiej materii. To liryczna refleksja a nie impresjonistyczny dywizjonizm. W obrazach artysty doznania podlegaja rozkladowi, po to by potwierdzic prawde wrazenia, by dotrzec do jego niepodzielnych juz dalej elementow.
Tomasz Klimczyk – Martwa natura niebieska, 2001
akryl / plyta.
Marcel Proust "wchodzi w glab natury swojego zachwytu" [Jozef Czapski] dajac nowa forme poznania swiata. Bliski jest tym samym filozofii Bergsona, ktora odrzucala intelekt a zarazem racjonalizm jako narzedzie poznawcze, stawiajac w to miejsce intuicje. Intuicja dopiero bowiem dawala czlowiekowi zdolnosc bezposredniego ujmowania rzeczywistosci, rownoczesnie w jej calosci jak i zmiennosci. Przywolanie Bergsona w kontekscie sztuki najnowszej, zakorzenionej jednak mocno w tradycji przelomu poprzedniego stulecia, ma tutaj uzasadnienie, byl on bowiem jednym z prowokatorow idealistycznej reakcji, zamykajacej epoke realizmu.
Proust powoluje do zycia artyste Elstira, mogac dzieki temu mowic wprost o wlasnej wrazliwosci plastycznej. Wrazenie bezposrednie, obiektywna analiza, sa dzialaniami na wskros mu obcymi, wrazenia bowiem wnikajac w artyste, wchodza w niezliczone relacje z zasobami pamieci, ze wspomnieniami i doznaniami zmyslowymi. "Elstir – pisal Proust – nie mogl dostrzec kwiatu, zanim go nie przeniosl do swego wewnetrznego ogrodu".
W krytykach tamtego czasu dominuje ten sam ton. Felix Feneon
podkreslal "iz malarz bedzie jedynie staral sie utrwalic (...)
intymna realnosc, istote przedmiotu, ktora nam narzuca", zas
Mallarmé pisal: "mowie «kwiat» i z niepamieci, do ktorej
moj glos wtraca wszelkie kontury, wznosi sie muzycznie, jako cos innego
niz znane kielichy, sama idea, urzekajaca, mieszanka wszystkich bukietow,"
Tomasz Klimczyk – 2002
akryl / plyta, 70x90.
Niepodwazalna bliskosc tym nastrojom malarzy prezentowanych na wystawie wyraza sie nie tylko w zapisie plastycznym, ale rowniez na poziomie samego jezyka. Klimczyk wspominajac Profesora Maciejewskiego pisal: "Odkrywajac tajemnice swiata dotykal kwiatow, by wzbudzic motyle do lotu, migotliwe jak majowe drzewa na Plantach." Obrazy Klimczyka wypelnione wegetatywnym zyciem roslin w donicach, ewokuja te szczegolna atmosfere zaciesniajacej sie przestrzeni wewetrznej o cieplarnianej atmosferze pozbawionej nieomal powietrza, w ktorej mowi sie za pomoca metafory o zyciu czlowieka. Tematem obrazow Klimczyka nie jest bynajnmiej rzecz sama w sobie, ale wrazenie wywolane sztucznym nagromadzeniem przedmiotow poddawanym metaforycznej kontemplacji.
Mowienie poprzez przedmiot o wiekszej, szerszej realnosci, prowadzi nas rowniez do plocien Ewy Zajac, w szczegolnosci zas do Filizanek, ktore pozornie tylko kusza, by traktowac je jako ilustracje do podwieczorkow u Cioci Leonii. Kontemplacyjna struktura tego obrazu wiedzie prosto ku poezji, zas mikrokosmos trzech namalowanych nieomal z ptasiej perspektywy bialo-zlotych filizanek uporzadkowanych na obrazie lekko poruszonymi pionami blekitno-fioletowych smug, nabiera monumentalnego wymiaru.
Ewa Zajac – Filizanki, 1989
olej / plotno, 70x90.
Ewa Zajac – Kredens
olej / plotno.
Ewa Zajac – 2002
olej / plotno.
"Poszukiwanie znaczenia znakow, jakie daje nam rzeczywistosc" [*] staje sie sensem i celem powiesci Prousta i w ten kontekst wlasnie wpisuja sie w sposob sugestywny obrazy malarki.
Podobna semantyke maja plotna Marka Piechowskiego, na ktorych kameleon, cytryny, basen sa jedynie umownymi znakami wywolujacymi z pokladow pamieci pelnobrzmiacy obraz.
Marek Piechowski – 1997
akryl / plotno, 92x112.
Marek Piechowski – Kotka, 1993
gwasz / papier, 50x65.
Kontemplacyjne tajemniczoscia sa rowniez plotna Anny Fornelskiej przedstawiajace lekko zamglony widok przez okno na jezioro, z proustowska martwa natura na pierwszym planie.
Anna Fornelska – Okno z widokiem na jezioro, 2000
olej / plotno, 93x120.
Proza Marcela Prousta przesycona jest rowniez znaczna doza dekadencji. I nie jest to dekadencja wspolczesna w wymiarze Hlaski czy Lyncha, ale ta wyestyzowana, subtelna, malarsko doskonala rodem z paryskiej metropolii, "ktorej interpretacje chetnie siegaly do odwiecznej archetypicznej symboliki Ciemnosci" [Mieczyslaw Porebski].
"Skoro raz znalazlem sie w pokoju – pisal Proust –
trzeba bylo zatkac wszystkie otwory, zamknac okiennice, wykopac swoj wlasny
grob odchylajac koldre. przywdziac calun nocnej koszuli." Wczesne,
siegajace czasow studiow, wykreslone ekspresyjnym malarskim gestem wnetrza
Marka Gornego,
stanowia przestrzen, w ktora wpisany czlowiek zdaje sie
byc spetany wlasna niemoca.
Marek Gorny
Marek Gorny – 1990
olej / plotno, 104x136.
Marek Gorny – 1990
olej / plotno, 98x124.
Marek Gorny – Martwa natura, 2000
olej / plotno, 65x81.
Namalowana przez Bozene Knecht weduta miejska z mostem zastyglym w swietle zimnym, szarym, przelamanym wilgotnymi oparami rzeki, jest dla niego symbolicznym tlem.
Bozena Knecht – Most, 2003
akryl / plotno, 100x100.
Halucynacyjna wizja miasta przewija sie przez cala powiesc Prousta, to przed nia ucieka on w sen. dzieki ktoremu otwieraja sie przed nim utracone raje dziecinstwa, Wyraznie zarysowywujaca sie na kartach powiesci "dialektyka pozadania swiata i ucieczki przed swiatem" [*] wydaje sie stac rowniez u podstaw sztuki obecnej na tej wystawie, Jej tworcy bowiem w swoim malarstwie dochodza do punktu, w ktorym oddzielaja sie od realnosci dla kazdego osiagalnej, penetrujac terytoria innego, niz dane im w zyciu potocznym, universum.
Zofia Weiss – Nowina Konopka
Krakow, luty-marzec 2003
[*] Szczegolne podziekowania kieruje na rece Profesora Jana Blonskiego, ktorego wielokrotnie tu cytowana ksiazka o Prouscie Widziec jasno w zachwyceniu byla i jest dla mnie przewodnikiem po ciagle nowo odkrywanych obszarach wrazliwosci. (ZW-NK)
Zofia Weiss-Nowina Konopka w swojej galerii, 2003.
(fot. Witold Gorka)
