Teksty te i wszystkie ilustracje otrzymalem (wraz z pozwoleniem na ich publikacje) od Adama Strzalkowskiego, profesora Uniwersytetu Jagiellonskiego i przewodniczacego Komisji Historii Nauki Polskiej Akademii Umiejetnosci. Fotografie i akwarele pochodza ze zbiorow Muzeum Uniwersytetu Jagiellonskiego, Polskiej Akademii Umiejetnosci oraz osob prywatnych.
Autorzy tekstow rowniez wyrazili swoja zgode na ich publikacje w Zwojach, za co wyrazam Im podziekowanie.
Wiekszosc tych tekstow ukaze sie w niedalekiej przyszlosci w specjalnym tomie poswieconym pamieci Mariana Smoluchowskiego.
Pragne goraco podziekowac Profesorowi Adamowi Strzalkowskiemu, mojemu Mistrzowi i Przyjacielowi, za udostepnienie mi tych materialow.
Profesor Adam Strzalkowski jest ofiarnym i entuzjastycznym ambasadorem Zwojow. Od czterdziestu lat laczy nas dluga naukowa i intelektualna droga – od wstepu do fizyki jadrowej na Uniwersytecie Jagiellonskim, poprzez Zaklad Reakcji Jadrowych Instytutu Fizyki Jadrowej w Krakowie, nieelastyczne rozpraszanie deuteronow, moj doktorat, Oxford, literature i historie do Zwojow. Za to wszystko dziekuje Panu, Panie Profesorze.
Andrzej M. Kobos
NAUKOWE DZIEDZICTWO
MARIANA SMOLUCHOWSKIEGO
ADAM STRZALKOWSKI
Marian Smoluchowski w czasach krakowskich
(fot. Kuczynski)
Naukowe publikacje Mariana Smoluchowskiego, niemal w 100 lat od ich powstania i 85 lat od smierci autora, naleza dzis ciagle do najliczniej cytowanych polskich prac z fizyki w literaturze swiatowej. Zawazyly one nie tylko na ugruntowaniu teorii atomistycznej na poczatku ubieglego stulecia, ale i obecnie wywieraja duzy wplyw na badania w roznych dziedzinach nauki.
W 130 rocznice urodzin Mariana Smoluchowskiego (1872-1917)
Polska Akademia Umiejetnosci zorganizowala w dniu 17 maja 2002 roku sesje
naukowa Marian Smoluchowski – Od teorii atomistycznej do fizyki wspolczesnej,
a Muzeum Uniwersytetu Jagiellonskiego wystawe przedstawiajaca zycie i
dzialalnosc Mariana Smoluchowskiego w roznych obszarach jego zainteresowan.
Byl bowiem Smoluchowski nie tylko fizykiem i to jednym z najwybitniejszych w
okresie swej dzialalnosci, ale i alpinista, taternikiem, mogacym sie
poszczycic pierwszymi wejsciami na szereg szczytow, i narciarzem, malowal
akwarele, gral na fortepianie.
Marian Smoluchowski w Dolinie Pieciu Stawow Polskich.
Marian Smoluchowski: Prosner Point, Jersey, 4/8/1908, (akwarela)
Urodzony w Austrii, w Vor-der-Brühl w poblizu Wiednia, przybywa Smoluchowski do Polski w roku 1899 po swych studiach w Wiedniu i pierwszych latach pracy w Paryzu, Glasgow i Berlinie, obejmujac katedre fizyki w Uniwersytecie Lwowskim. Jest to juz okres jego silnego zaangazowania w prace nad ruchami Browna, fluktuacjami, dyfuzja, ktore przyniosly mu miedzynarodowe uznanie i slawe.
Marian Smoluchowski w czasach lwowskich.
W Krakowie zjawia sie w roku 1913 jako sukcesor Profesora Augusta Witkowskiego na katedrze fizyki doswiadczalnej Uniwersytetu Jagiellonskiego. Niedlugo po tym wybucha pierwsza wojna swiatowa, warunki do pracy staja sie niezwykle trudne, nawet budynek katedr fizyki zostaje zajety przez wojsko austriackie i Smoluchowski zmuszony jest pracowac w dawnym mieszkaniu Profesora Karola Olszewskiego. Nie ustaje w pracy naukowej. Jeszcze w roku 1916 bierze udzial w kongresie Wolfskehla w Getyndze, na ktorym wyglasza swe slynne Trzy wyklady o dyfuzji, ruchach Browna i koagulacji czastek koloidalnych, jeszcze dzis uwazane za najlepsze wprowadzenie do tych zagadnien, do rozwoju ktorych sam sie glownie przyczynil.
Marian Smoluchowski
W roku 1908 Akademia Umiejetnosci wybiera go swym czlonkiem korespondentem, a w 9 lat pozniej w roku 1917 zostaje jej czlonkiem czynnym. Niestety w tym samym roku, w dniu 5 wrzesnia umiera w wyniku zakazenia dezynteria. Polska Akademia Umiejetnosci juz w roku 1924 podejmuje wydanie w trzech tomach Pism Marjana Smoluchowskiego pod redakcja Wladyslawa Natansona i Jana Stocka.
Strona tytulowa I tomu Pism Marjana Smoluchowskiego
wydanych przez Polska Akademie Umiejetnosci, 1924.
Dzis ciagle dokonania Mariana Smoluchowskiego wywieraja ogromny wplyw i to nie tylko na wspolczesne badania w dziedzinie fizyki molekularnej, teorii kinetyki reakcji chemicznych, mechaniki cieczy, teorii fluktuacji i silnikow molekularnych, ale oddzialywanie ich siega do najbardziej aktualnych obecnie zagadnien fizyki subatomowej w opisie plazmy gluonowo-kwarkowej 1.
Zlozenie kwiatow na grobie Mariana Smoluchowskiego
na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie 17 maja 2002 roku
przez Prezesa PAU Profesora Andrzeja Bialasa.
- Prace Mariana Smoluchowskiego z fizyki procesow stochastycznych znajduja rowniez fundamentalne zastosowanie w jednej z najdynamiczniej rozwijajacych sie galezi nowoczesnej matematyki, tj. w probabilistycznych metodach odfiltrowywania szumow ze "skorumpowanych" sygnalow. (amk)
