CENTAUROMACHIA (IV)
ANDRZEJ M. KOBOS
Fryz ze swiatyni Hephaistosa i Atheny w Atenach
Jedna z nielicznych swiatyni z zachowanymi dotad fryzami in situ, choc w zlym stanie, jest swiatynia Hephaistosa i Atheny, tzw. Hephaisteion (niekiedy nazywany tez Theseion), nad Agora w Atenach (ok. 449 pne). Na nadprozu, nad doryckimi kolumnami biegnie wokol fryz o rozmaitej tematyce. Na wschodniej scianie fryz obrazuje prace Heraklesa i walke Grekow z Grekami, na polnocnej i poludniowej czyny Theseusa (Gigantomachie), na zachodniej walke Lapithow z Centaurami. (Sensu stricto, w terminologii architektury greckich swiatyn, fryzem nazywana jest druga od dolu belka nadproza kolumnady, na ktorej umocowane byly metopy [7].) Hephaisteion od VII do XIX wieku ne byl zamieniony na chrzescijanski kosciol i dlatego jest jedna z najlepiej zachowanych starozytnych budowli greckich.
Walka Lapithow z Centaurami.
Fryz na zachodnim frontonie swiatyni Hephaistosa i Atheny (Hephaisteion), ok. 449 pne.
Na lewo od srodka, smierc Kaineosa od uderzenia glazem przez Centaury. Metopy in situ, Ateny.
(fot. Andrzej Kobos)
Walka Lapithow z Centaurami.
Fryz na zachodnim frontonie swiatyni Hephaistosa i Atheny (Hephaisteion) nad agora w Atenach, ok. 449 pne.
Metopy in situ, Ateny.
(fot. Andrzej Kobos)
Centauromachia ta jest bardzo dynamiczna. Szczegolnie ekspresyjna jest metopa przedstawiajaca smierc Kaineosa od uderzenia glazem przez Centaury. W stanie nieuszkodzonym fryz ten zapewne niewiele ustepowal wspolczesnemu mu fryzowi Centauromachii Pheidiasa z Parthenonu. Nie wiadomo jednak kto wyrzezbil fryzy na Hephaisteionie.
Walka Lapithow z Centaurami.
Fryz na zachodnim frontonie swiatyni Hephaistosa i Atheny (Hephaisteion) nad agora w Atenach, ok. 449 pne.
Smierc Kaineosa.
Metopa in situ, Ateny. (Ref. 2)
Fryz ze swiatyni Poseidona w Souniun
Fryz z tej znanej swiatyni na klifie niezwykle malowniczego przyladka Souniun niedaleko Aten, pochodzacy z okolo 430 roku pne i zachowany tylko w niewielkich fragmentach (obecnie w Archaeological Museum w pobliskim miasteczku Lavrion), przedstawia m. in. porwanie kobiet Lapithow przez Centaury, walke Lapithow z Centaurami oraz smierc Kaineosa od uderzenia glazem przez Centaury.
