CENTAUROMACHIA (III)
ANDRZEJ M. KOBOS
Metopy z Parthenonu
Najsłynniejszy fryz przedstawiający walkę Lapithów z Centaurów pochodzi z obu końców południowej ściany Parthenonu na Akropolu w Atenach (447-442 pne). Kilka, mało uszkodzonych marmurowych metop tego fryzu (z dwunastu w sumie) znajduje się w British Museum, wśród rzeźb ze zrujnowanego Parthenonu, które Lord Elgin zakupił w roku 1801 od władz tureckich w Atenach i po pewnym czasie przekazał do British Museum. Jedna, zwietrzała i uszkodzona metopa tego fryzu nadal znajduje się u góry południowego ściany Parthenonu.
Południowo-zachodni narożnik Parthenonu na Akropolu w Atenach.
U góry jedyna metopa in situ z walką Lapithów z Centaurami.
(fot. Andrzej Kobos)
Metopa z walką Lapithów z Centaurami na południowej stronie Parthenonu w Atenach.
Pracownia Pheidiasa, 447-442 pne.
Jedyna metopa in situ na Parthenonie, Ateny.
(fot. Andrzej Kobos)
Metopy fryzu Centauromachii na Parthenonie pochodzą z warsztatu Pheidiasa i zapewne choć w części zostały wyrzeźbione przez niego.
Metopa z walką Lapithów z Centaurami z fryzu na południowej stronie Parthenonu w Atenach.
Pracownia Pheidiasa, 447-442 pne.
British Museum, London. (fot. Andrzej Kobos)
Metopa z walką Lapithów z Centaurami z fryzu na południowej stronie Parthenonu w Atenach.
Pracownia Pheidiasa, 447-442 pne.
British Museum, London. (fot. Andrzej Kobos)
Metopa z walką Lapithów z Centaurami z fryzu na południowej stronie Parthenonu w Atenach.
Pracownia Pheidiasa, 447-442 pne.
British Museum, London. (fot. Andrzej Kobos)
Metopa z walką Lapithów z Centaurami z fryzu na południowej stronie Parthenonu w Atenach.
Pracownia Pheidiasa, 447-442 pne.
British Museum, London. (fot. Andrzej Kobos)
Parthenoński fryz Centauromachii rozłożony został na płyty przedstawiające pojedyncze sceny walki Lapithów z Centaurami. Mimo podobieństwa tematyki, wykazują one rozmaitość artystycznego charakteru. Niektóre sceny, szczególnie te zawierające figury kobiet, wykazują nieomal nieruchomą sztywność greckiego stylu epoki archaicznej, podczas gdy inne ukazują przesadzoną "kątowość" akcji i zaabsorbowanie rzeźbiarza żywą muskulaturą ciała – obie cechy bez wątpienia wywodzące się ze szkoły zapasów. Wiadomo, iż taka szkoła istniała w Atenach w początkach piątego wieku, i z pewnością rozkwitła w czasach Periklesa i budowy Parthenonu w latach 440. pne. Pełne zmarszczek, wykrzywione grymasami bólu twarze bestii-Centaurów, zdają się być bliższe realnej sytuacji niż głowy Lapithów o nieruchomych oczach i ułożonych włosach; tym samym bliższe nieruchomym konwencjom archaicznym.
Metopa z walką Lapithów z Centaurami z fryzu na południowej stronie Parthenonu w Atenach.
Pracownia Pheidiasa, 447-442 pne.
British Museum, London. (fot. Andrzej Kobos)
Fragment metopy z walką Lapithów z Centaurami z fryzu na południowej stronie Parthenonu w Atenach.
Pracownia Pheidiasa, 447-442 pne.
British Museum, London. (fot. Andrzej Kobos)
Metopa z walką Lapithów z Centaurami z fryzu na południowej stronie Parthenonu w Atenach.
Pracownia Pheidiasa, 447-442 pne.
British Museum, London. (fot. Andrzej Kobos)
Metopa z walką Lapithów z Centaurami z fryzu na południowej stronie Parthenonu w Atenach.
Pracownia Pheidiasa, 447-442 pne.
British Museum, London. (fot. Andrzej Kobos)
Metopa z walką Lapithów z Centaurami z fryzu na południowej stronie Parthenonu w Atenach.
Pracownia Pheidiasa, 447-442 pne.
British Museum, London. (fot. Andrzej Kobos)
