RYSZARD KRYNICKI
TRZY WIERSZE
CZY MAX BROD, NAZWANY
"NAJDROŻSZYM"
|
Dla wyjaśnienia tej ostatniej noweli dodaję, że nie tylko ona jest przykra, że raczej w ogóle nasz czas, a mój w szczególności, był i jest bardzo przykry. (do wydawcy Kolonii karnej) |
|
Czy Max Brod, nazwany "najdroższym Maxem", miał prawo nie spełnić ostatniej prośby swojego umierającego przyjaciela pogodzonego już z miłością i śmiercią; czy miał prawo wybierając między literaturą a wiernością zdradzić przyjaciela dla tej, która potrafi być morderczynią i nie znać litości, choć ocala swoje ofiary, chociaż ocala swoje ofiary, aby poddawać je jeszcze okrutniejszym próbom i udręce? Dlaczego Franz Kafka, kiedy już pogodzony z miłością i śmiercią nie musiał wystawiać na próbę ani swojego przyjaciela, ani swoich bezbronnych bohaterów, wydał wyrok na swoje książki? Czy ulitował się i w ostatniej chwili chciał nas przed nimi uchronić? Czy przekonał się, że jakakolwiek wizja zła wciela się w prawdziwe zło przerastające nasze najgorsze lęki i przeczucia? Czy miał jakieś inne powody, których nigdy nie zrozumiemy, pogrobowcy najokrutniejszej z wojen, w której Franz Kafka z gwiazdą Dawida na czole mógł miliony razy ginąć na ulicy, w gettach, obozach koncentracyjnych a jego książki płonąć na stosach i dogorywać w zgliszczach domów? Może nam, pogrobowcom najokrutniejszej z wojen żyjącym wczasach okrutnego pokoju, tylko się tak wydaje, że nie można sobie wyobrazić jeszcze większego okrucieństwa skoro kłamstwo i przemoc raz zaistniałe nie ustają, póki nie zetrą z powierzchni Ziemi najmniejszego nieposłuszeństwa? |
Max Brod
(Franz Kafka, Dziennik)
JAKIE TO SZCZĘŚCIE
|
Jakie to szczęście: dwaj ocaleni mieszkańcy Niniwy, Pompei, drohobyckiego getta spotykamy się na dworcu centralnym wzniesionym na popiołach, oddechach i prochach umarłych, pomordowanych, bezimiennych, zaginionych bez wieści i wspominamy nasze martwe, zamordowane, bezimienne, zaginione bez wieści sprawy, nieśmiertelne niebo i martwe pejzaże, wolność, równość, braterstwo, współczucie, altruizm, wyrozumiałość, alfę i omegę dymu płytko pogrzebanego w przesiedlonym powietrzu, strzępy spalonego papieru, widma listów i książek, unoszące się na prądach wstępujących coraz wyżej i dalej, przekraczające wszelkie nieludzkie, ruchome i śmiercionośne granice, upiory spalonych książek, rozsypujące się pod dotknięciem, upiory naszych starych i nowych, martwych i żywych prześladowców, i wspominamy naszych starych nauczycieli i żyjące już tylko w naszych sercach dziewczęta oraz niemilknący stukot ich pantofelków za widmowymi oknami |
ALE NADE WSZYSTKO
|
Modlę się do Ciebie swoimi ubogimi słowami, aby zniknęły: głód, kalectwo, niezawinione choroby i cierpienia; ale nade wszystko o, Wszechmogący Początku Który obarczyłeś nas wolnością, nam samym pozostawiając do rozstrzygnięcia wszystkie nasze ludzkie i nieludzkie sprawy, o, Wszechwiedzący, Którego Imienia - tak rzadko ośmielam się używać, raczej uśmierć mnie, niż gdybym kiedykolwiek, w imię jakiejkolwiek wiary musiał kogokolwiek zabijać, pozbaw mnie mowy, gdybym kiedykolwiek, w imię jakiejkolwiek prawdy chciał nad kogokolwiek się wywyższać |
z tomu wierszy:
Ryszard Krynicki, Nasze życie rośnie,
Instytut Literacki, Paryż 1978.
