RYSZARD KRYNICKI
TRZY WIERSZE
CZY MAX BROD, NAZWANY
"NAJDROZSZYM"
|
Dla wyjasnienia tej ostatniej noweli dodaje, ze nie tylko ona jest przykra, ze raczej w ogole nasz czas, a moj w szczegolnosci, byl i jest bardzo przykry. (do wydawcy Kolonii karnej) |
|
Czy Max Brod, nazwany "najdrozszym Maxem", mial prawo nie spelnic ostatniej prosby swojego umierajacego przyjaciela pogodzonego juz z miloscia i smiercia; czy mial prawo wybierajac miedzy literatura a wiernoscia zdradzic przyjaciela dla tej, ktora potrafi byc morderczynia i nie znac litosci, choc ocala swoje ofiary, chociaz ocala swoje ofiary, aby poddawac je jeszcze okrutniejszym probom i udrece? Dlaczego Franz Kafka, kiedy juz pogodzony z miloscia i smiercia nie musial wystawiac na probe ani swojego przyjaciela, ani swoich bezbronnych bohaterow, wydal wyrok na swoje ksiazki? Czy ulitowal sie i w ostatniej chwili chcial nas przed nimi uchronic? Czy przekonal sie, ze jakakolwiek wizja zla wciela sie w prawdziwe zlo przerastajace nasze najgorsze leki i przeczucia? Czy mial jakies inne powody, ktorych nigdy nie zrozumiemy, pogrobowcy najokrutniejszej z wojen, w ktorej Franz Kafka z gwiazda Dawida na czole mogl miliony razy ginac na ulicy, w gettach, obozach koncentracyjnych a jego ksiazki plonac na stosach i dogorywac w zgliszczach domow? Moze nam, pogrobowcom najokrutniejszej z wojen zyjacym wczasach okrutnego pokoju, tylko sie tak wydaje, ze nie mozna sobie wyobrazic jeszcze wiekszego okrucienstwa skoro klamstwo i przemoc raz zaistniale nie ustaja, poki nie zetra z powierzchni Ziemi najmniejszego nieposluszenstwa? |
Max Brod
(Franz Kafka, Dziennik)
JAKIE TO SZCZESCIE
|
Jakie to szczescie: dwaj ocaleni mieszkancy Niniwy, Pompei, drohobyckiego getta spotykamy sie na dworcu centralnym wzniesionym na popiolach, oddechach i prochach umarlych, pomordowanych, bezimiennych, zaginionych bez wiesci i wspominamy nasze martwe, zamordowane, bezimienne, zaginione bez wiesci sprawy, niesmiertelne niebo i martwe pejzaze, wolnosc, rownosc, braterstwo, wspolczucie, altruizm, wyrozumialosc, alfe i omege dymu plytko pogrzebanego w przesiedlonym powietrzu, strzepy spalonego papieru, widma listow i ksiazek, unoszace sie na pradach wstepujacych coraz wyzej i dalej, przekraczajace wszelkie nieludzkie, ruchome i smiercionosne granice, upiory spalonych ksiazek, rozsypujace sie pod dotknieciem, upiory naszych starych i nowych, martwych i zywych przesladowcow, i wspominamy naszych starych nauczycieli i zyjace juz tylko w naszych sercach dziewczeta oraz niemilknacy stukot ich pantofelkow za widmowymi oknami |
ALE NADE WSZYSTKO
|
Modle sie do Ciebie swoimi ubogimi slowami, aby zniknely: glod, kalectwo, niezawinione choroby i cierpienia; ale nade wszystko o, Wszechmogacy Poczatku Ktory obarczyles nas wolnoscia, nam samym pozostawiajac do rozstrzygniecia wszystkie nasze ludzkie i nieludzkie sprawy, o, Wszechwiedzacy, Ktorego Imienia - tak rzadko osmielam sie uzywac, raczej usmierc mnie, niz gdybym kiedykolwiek, w imie jakiejkolwiek wiary musial kogokolwiek zabijac, pozbaw mnie mowy, gdybym kiedykolwiek, w imie jakiejkolwiek prawdy chcial nad kogokolwiek sie wywyzszac |
z tomu wierszy:
Ryszard Krynicki, Nasze zycie rosnie,
Instytut Literacki, Paryz 1978.
