LILIANA OSSES ADAMS
POLSKIE CMENTARZE
|
Poświęcam tym wszystkim, którzy z szeregów Armii Generała Andersa szczęśliwie dotarli do swoich domów |
|
Odwiedzałam cmentarze w odległych zakątkach świata ręką niespokojną świece zapalałam w niebo uporczywie patrzałam modlitwę odmawiałam. Odczytywałam imiona na zapadłych mogiłach szukałam nazwisk rodaków którym nie dane było do domów powrócić. W egzotycznym kraju na rogatkach miasta zostały polskie groby z szeregów armii Andersa. Teheran w listopadowy dzień w południe rozgrzane słońcem - mężczyźni siedzą w półzgięciu, podpierają gliniane mury walących się domów trwają w nirwanie czuwają bezsennie; dzieci z głośnym krzykiem uganiają po wąskich uliczkach; kobiety w czerni przebiegają nagle w pośpiechu, znienacka... Polski cmentarz w Teheranie emblemat Orła z koroną przy wejściu w pamięci zostają słowa wykute na kamiennej płycie: "Tutaj pod kamieniem tym ciężkim w miejscu posępnym i smutnym spoczywa serce odważne i szlachetne godnie zasłużyło sobie na niebo gdy w dzień okrutny przeznaczenia zostało boleśnie zranione na zawsze." Tragiczne losy Polaków mogiły na obu półkulach świata - żołnierza umierającego na obczyźnie uchodźcy rzuconego na tułaczy szlak więźnia bestialsko torturowanego ojca, matki i syna zabitego. To fragment testamentu ostatniego stulecia wieku dwudziestego. Kalifornia, listopad 1999 |
Polski cmentarz wojenny w Teheranie, około 1943.
(Hoover Institution Archives)
21 kwietnia 2002 w Teheranie na odnowionym polskim cmentarzu z blisko dwoma tysiącami grobów uroczyście odsłonięto tablicę z polskim godłem i napisem:
Pamięci / wygnańców / polskich / którzy / w drodze do ojczyzny / w Bogu spoczęli / na wieki. 1942-1944
Polski cmentarz wojenny Dulab w Teheranie, 2002.
(Duszpastertwo Wojskowe)
W Iranie, w latach 1942-1944 zmarło z chorób i wycieńczenia ponad trzy tysiące Polaków, byłych więźniów sowieckiego gułagu i zesłańców w ZSSR.
