LILIANA OSSES ADAMS
POLSKIE CMENTARZE
|
Poswiecam tym wszystkim, ktorzy z szeregow Armii Generala Andersa szczesliwie dotarli do swoich domow |
|
Odwiedzalam cmentarze w odleglych zakatkach swiata reka niespokojna swiece zapalalam w niebo uporczywie patrzalam modlitwe odmawialam. Odczytywalam imiona na zapadlych mogilach szukalam nazwisk rodakow ktorym nie dane bylo do domow powrocic. W egzotycznym kraju na rogatkach miasta zostaly polskie groby z szeregow armii Andersa. Teheran w listopadowy dzien w poludnie rozgrzane sloncem - mezczyzni siedza w polzgieciu, podpieraja gliniane mury walacych sie domow trwaja w nirwanie czuwaja bezsennie; dzieci z glosnym krzykiem uganiaja po waskich uliczkach; kobiety w czerni przebiegaja nagle w pospiechu, znienacka... Polski cmentarz w Teheranie emblemat Orla z korona przy wejsciu w pamieci zostaja slowa wykute na kamiennej plycie: "Tutaj pod kamieniem tym ciezkim w miejscu posepnym i smutnym spoczywa serce odwazne i szlachetne godnie zasluzylo sobie na niebo gdy w dzien okrutny przeznaczenia zostalo bolesnie zranione na zawsze." Tragiczne losy Polakow mogily na obu polkulach swiata - zolnierza umierajacego na obczyznie uchodzcy rzuconego na tulaczy szlak wieznia bestialsko torturowanego ojca, matki i syna zabitego. To fragment testamentu ostatniego stulecia wieku dwudziestego. Kalifornia, listopad 1999 |
Polski cmentarz wojenny w Teheranie, okolo 1943.
(Hoover Institution Archives)
21 kwietnia 2002 w Teheranie na odnowionym polskim cmentarzu z blisko dwoma tysiacami grobow uroczyscie odslonieto tablice z polskim godlem i napisem:
Pamieci / wygnancow / polskich / ktorzy / w drodze do ojczyzny / w Bogu spoczeli / na wieki. 1942-1944
Polski cmentarz wojenny Dulab w Teheranie, 2002.
(Duszpastertwo Wojskowe)
W Iranie, w latach 1942-1944 zmarlo z chorob i wycienczenia ponad trzy tysiace Polakow, bylych wiezniow sowieckiego gulagu i zeslancow w ZSSR.
