Fragmenty artykulu Barbary Kurczab "Poezja czasem pisana" w tarnowskim pismie TEMI:

[...]
Godlo: "Syfon". Autorka: Sylwia Oracz [32 lata]. Z Tarnowa, z Bernardynskiej, ekonomistka pracujaca w Zakladach Azotowych.

O konkursie dowiedziala sie z notatki prasowej. Debiutantka wygrala. [...] Zadziwia artyzm, dojrzalosc, ale i wybor tematu, w wierszu "Dorozka 2001". Zydzi tarnowscy, ich gehenna, exodus z krajobrazu miasta. O tragedii, wiele opowiadal ojciec. Zaczela czytac Biblie. Uwaza, ze jest to najwspanialszy poetycki tekst reka ludzka pod natchnieniem Ducha spisany. W kamienicy, w ktorej mieszka zostal slad po mezuzie, ukosny rowek u bramy, gdzie wkuwano zwitek z tekstem Pisma, aby kazdy prawowierny Zyd wchodzac do wnetrza domu w czcia go dotknal i dlon, ktora to uczynil, ucalowal. Podczas remontu mieszkania, robotnicy znajdowali zydowskie gazety. Jej rodzina ratowala zycie przedstawicielom narodu wybranego. W pierwszych dniach okupacji, przy ulicy Spytka z Melsztyna w Tarnowie m.in. Zydzi zmuszeni byli do budowania parowozowni. Pradziadek Sylwii Oracz znal doskonale jezyk niemiecki - sluzyl w armii austriackiej - potrafil wiec nawiazac kontakt z nadzorujacymi, tak, ze nie zwracali uwagi na pomoc dla pracujacych. Siostra babci ukryla jednego z nich w grobowcu na Starym Cmentarzu, babcia szczegolna opieka otoczyla Mariana, Moska. Nawiazala sie przyjazn, sympatia. Nie uchronila go jednak przed wywozka do Oswiecimia.

W latach 80. starsza pani ze zdziwieniem przyjela niespodziewana wizyta nieznajomego starszego mezczyzny. - "To ja, Mosiek, nie poznajesz?" Przezyl trzy obozy. Cala rodzina zginela. Za pieniadze z odszkodowania wybudowal domy, nabyl w Izraelu majatek. Zamozny czlowiek z poczuciem winy, ze wszystko co ma, zaplacone zostalo smiercia najblizszych. Pamietal o mlodej dziewczynie, przyjazni, uczuciu. W Oswiecimiu, po uroczystosciach ku czci wspolbraci, wsiadl w taksowke, przyjechal do Tarnowa, znajac jedynie panienskie nazwisko, niosaca pomoc odnalazl. Zaprosil do Izraela. Fetowano ja jak gwiazde, gazety opisaly fakty sprzed lat. Nie chciala zostac z nim, u niego. Moze starosc, moze pamiec niezyjacego meza. Wnuczka, nosi czasopisma z niezrozumialym, nierozszyfrowanym tekstem. Wielkie zdjecie babci, zaswiadcza, ze to ona jest bohaterka artykulu.

Sylwia Oracz mowi:

– Potknelam sie o Zydow. Trzy lata meczyl mnie ten temat. Pisalam, ale nie wiersz, wyniosly esej, wychodzil. Udalo sie wreszcie. Wierszem tym i historii rodziny dotknelam i hold Zydom, ich madrosci, sile odrodzenia, oddaje. Karoline Buber przywoluje. Postac najprawdziwsza. Wlascicielka mlyna przy ulicy Kollataja, zacna i szanowana do tego stopnia, ze Niemcy na miejsce kazni dorozka ja zawiezli".

Pani Sylwia zastanawia sie czym jest poezja. Nie w ogole, dla niej. Natlok mysli niebezpieczny, do obledu, metafory niespodziewane, na tarnowskim rynku, w autobusie linii nr 9 przychodzace i tak ulotne, ze natychmiast zanotowac je nalezy, bo znikna... Sposob na zycie? Dyskurs z cudza poezja ja inspirujaca? Z tych pojec mogly wszakze wyniknac i nowe wiersze. Przeciez juz rozsmakowala sie w tworzeniu, czytelnikow obojetnymi wobec jej wizji nie zostawiajac. A to dla poety nagroda najwazniejsza.

Barbara Kurczab

• Wladyslaw Rys: Zaglada Zydow w Tarnowie, Zwoje 3/28, 2001