Ponizszy tekst jest tlumaczeniem jednego z rozdzialow katalogu wystawy The Mystical Arts of Tibet (Mistyczna sztuka Tybetu), ktora obejrzalem w Edmonton, AB, Canada, w roku 2000. Z katalogu tego pochodza takze zamieszczone ponizej ilustracje, poza trzema z The Newark Museum, Newark, NJ. Zdjecie Jego Wysokosci Dalai Lamy wykonal w roku 2000 w Lund, Szwecja, Janusz Lipinski.


We wstepie do tego katalogu Jego Wysokosc Dalai Lama napisal m. in.:


"Kazda kultura ma swe wyrozniajace ja charakterystyki. Tybetanczycy od wielu stuleci klada nacisk na rozwijanie i podtrzymywanie wewnetrznych wartosci takich jak wspolczucie i madrosc. Te sa dla nas wazniejsze niz gromadzenie materialnego bogactwa, slawa lub sukces. Jakosci takie jak wewnetrzna sila, delikatnosc, milosc, wspolczucie, madrosc i stabilna umyslowosc uwazamy za najwartosciowsze skarby jakie istota ludzka moze zebrac w okresie swojego zycia. To jest prawdziwe bogactwo, przynoszace nam i innym krotko- i dlugoterminowe korzysci. W jezyku tybetanskim mamy powiedzenie, ktore wspaniale to podsumowuje: 'Wewnetrzne klejnoty przynosza korzysc w tym zyciu i w nastepnym.' [...] Te wewnetrzne klejnoty sa jakosciami symbolizowanymi w naszych malowidlach, posagach, przyborach rytualnych, itp. [...]

Tybetanski Buddyzm moze wniesc odrebny przyczynek do cennego, wspolnego dziedzictwa swiata. [...] Wierze, iz jest bardzo wazne, bysmy rozszerzyli nasze zrozumienie swietych tradycji innych. Nie dlatego, zeby je sami przyjac, ale poniewaz przez to mamy wiecej sposobnosci dla wzajemnego szacunku. Czasami takze natrafiamy w innej tradycji na cos, co pomaga nam lepiej docenic cos w naszej wlasnej. W koncu, fundamentalnym celem wszystkich religii jest dopomozenie nam stac sie lepszymi ludzmi i stworzyc szczesliwszy, bardziej pokojowy swiat."





8 czerwca 1998

* * *

W tym wlasnie duchu powstalo to tlumaczenie dla Zwojow, ktore nosilem w sobie przez prawie dwa lata. Artykul ten, trudny do przetlumaczenia z uwagi na prawdopodobnie nieistniejaca polska buddyjska terminologie (i jej polskie formy gramatyczne) wprowadza i wyjasnia niektore z podstawowych, aczkolwiek skomplikowanych, pojec bogatej symboliki Buddyzmu, nie tylko tybetanskiego.

Nalezy tu sprecyzowac uzycie dwoch polskich terminow, czestych w tym eseju a podstawowych w Buddyzmie. Slowo "oswiecenie" (angielskie "enlightenment") uzyte jest w znaczeniu osiagniecia pewnego najwyzszego wewnetrznego intuicyjnego zrozumienia, swiadomosci rzeczywistosci, ktora uwalnia osobe z cyklu powtornych narodzin. Slowo "wspolczucie" (angielskie "compassion") uzyte jest w znaczeniu aktywnej troski, sympatyzujacej litosci dla cierpien i nieszczesc innych. (AMK)




TEMATYKA TYBETANSKIEJ SZTUKI SAKRALNEJ





GLENN H MULLIN   i   ANDY WEBER



Moc swietych wizerunkow

Tybetanskie sakralne malowidla i posagi koncentruja sie na duzej liczbie podmiotow. Nieomal wszystkie z nich przedstawiaja cos, co z grubsza mozna okreslic jako "bostwa", co Tybetanczycy nazywaja lha. Te bostwa przynaleza do roznych kategorii. Byc moze najlepiej sa zilustrowane ponizszym malowidlem Drzewo Zgromadzenia Lama Chopa.




Drzewo Zgromadzenia Lama Chopa.
Wczesne lata 1900.


Tybetanskie slowo na sakralny wizerunek jest ten, co tlumaczy sie jako "wsparcie". Idea jest, ze fizyczny wizerunek funkcjonuje jako podstawa, ktora moze podtrzymac lub zachecic obecnosc sportretowanego bostwa. Gdy wykonywanie malowidla lub posagu jest ukonczone, zostaje ono konsekrowane, a blogoslawienstwa sil bostwa wprowadzone do niego. Mistyczne sily, tak przywolane i wprowadzone w wizerunek, okreslone sa w tybetanskim jako tenpa - "wsparte". Dopiero po zakonczeniu obrzedu konsekracji wizerunek staje sie sakralny.

Istnieja trzy formy rytualu konsekracji: krotki, sredni i rozciagly. Krotka forma rytualu trwa tylko kilka chwil; wersja srednia zajmuje caly dzien; wersja rozciagla wymaga trzech dni. W rozciaglym rytuale konsekracji wielu mnichow dokonuje spiewow i medytacji nad konsekrowanymi obiektami w okresie trzech dni. Dalaj Lama i stu mnichow z jego prywatnego klasztoru kazdego roku przeprowadza ten rozciagly obrzed konsekracji. Tybetanczycy i inni Buddysci z calego swiata przysylaja nowo wykonane wizerunki do swiatyni Dalaj Lamy w Dharamsala w polnocnych Indiach aby zostaly w niej umieszczone podczas tego obrzedu.

Istnieje takze rytual dekonsekracji, ktory jest odprawiany jezeli jakies dzielo ma byc odnawiane, jak rowniez gdy uszkodzone dzielo ma zostac zniszczone.

Tybetanczyczy wierza, ze konsekrowany wizerunek nabiera i wciela zdolnosci paranormalne i jest w stanie rozmawiac z ludzmi wielkich zaslug, oznajmiac proroctwa, fizycznie przemieszczac sie itd. Nie wymyslili oni tego wierzenia, lecz odziedziczyli je od indyjskich medrcow.




Malowidlo skalne w Tybecie.


Na przyklad, gdy w poczatkach XI wieku Arisha otrzymal zaproszenie by przybyl nauczac Dharma w Tybecie, poszedl on na przechadzke i okrazyl wielka stupa [kopulasta buddyjska swiatynia] w Bodh Gaya aby przemyslec te sprawe. Stupa ta miescila pewna liczbe wizerunkow buddhow i bodhisattva, w tym jeden specjalnie swiety wizerunek zenskiej bodhisattva, Arya Tara. Zatrzymal sie przed tym wizerunkiem i modlil sie o rade. Wizerunek przemowil do niego, mowiac mu, iz jego pojscie do Tybetu wielce skroci mu zycie, ale na dluga mete bedzie z ogromnym pozytkiem dla wrazliwych istot i dla Dharma. Wobec tego, Arisha przyjal zaproszenie, a jego praca w Tybecie odniosla taki sukces, ze do dzisiaj jego potomkowie stanowia szczegolna, najbardziej jednoczaca sile we wszystkich szkolach tybetanskiego Buddyzmu.

Jest wiele takich historii o indyjskich medrcach otrzymujacych rady i proroctwa bezposrednio od posagow i malowidel. Tybetanczycy kontynuuja to dziedzictwo. Wiekszosc tybetanskich klasztorow przechowuje chociazby jeden wizerunek, o ktorym wierzy sie, ze czesto objawia te moc.

Mowi sie, ze gdy Tsongkhpa prowadzil pierwsza celebracje Wielkiego Swieta Modlow w Lhasa w roku 1410, glowny wizerunek Buddhy w Swiatyni Jokhang przemowil do niego i oznajmil mu liczne proroctwa. Mowi sie rowniez, ze podczas tego swieta w roku 1959, na kilka miesiecy przed tym jak dziesiatki tysiecy Tybetanczykow zostalo zmuszonych do wychodzctwa, wizerunek ten ronil lzy w obecnosci setek ludzi.


Podmioty tybetanskiej sztuki sakralnej

Tybetanski Buddhyzm jest kombinacja Sutrayana i Mantrayana, tj. egzoterycznych i ezoterycznych aspektow nauczania Buddhy. Koncepcja bostwa uzywana jest bardzo roznie w tych dwoch dziedzinach, warto wiec przyjrzec sie obydwu.

Dziela sztuki zwiazane z tradycja Sutrayana sa w wiekszosci wizerunkami nastepujacych kategorii: buddha, arya bodhisattva, arhat, wladcy rodow, i/lub ziemscy bogowie. Przyjrzyjmy sie kazdej z tych kategorii i jej znaczeniu w naukach Sutrayana.

Buddhy sa istotami ktore osiagnely oswiecenie. Buddha najczesciej przedstawianym w sztuce Sutrayama jest Buddha Shakyamuni, historyczna postac, ktory zalozyl tradycje oswiecenia w erze obecnego swiata. Sutra [buddyjskie Pisma] wymieniaja Buddhe Shakyamuni, ktory zyl okolo 2500 lat temu, jako czwartego uniwersalnego nauczyciela w tym cyklu swiata a siodmego w zapisanej historii (czterech w tej erze i trzech w poprzedniej erze swiata). Znani sa oni jako "Siedmiu Buddhow Zapisanej Historii". Ponadto, przepowiedziany jest Buddha Maitreya, ktory bedzie piatym uniwersalnym nauczycielem naszej ery. Nadto, Mahayana sutra wprowadza kilku innych buddha, takich jak Amitabha, ktorzy sa przedstawiani jako wladcy mistycznych rajow, gdzie gorliwi moga narodzic sie ponownie. Dalej, istnieja buddhy trzech czasow i dziesieciu kierunkow, reprezentujacy wszystkie bezimienne istoty, ktore osiagnely lub osiagna oswiecenie, oraz "Trzydziesci Piec Buddhow Wyznania", ktorzy sa obiektami czci w liturgii oczyszczania umyslu z negatywnej karma.

W tradycji Sutrayana, buddha zwykle sa przedstawiani jako mnisi, ktorych ciala sa ozdobione 112 wiekszymi i mniejszymi znakami doskonalosci. Stad wszyscy oni wygladaja mniej wiecej identycznie; moga zostac rozroznieni jako osobnicy tylko przez uklad ich rak i przedmioty, ktore trzymaja w dloniach.

Drugimi sa arya bodhisattva, albo "swieci wojownicy". Wszystkie istoty, ktore slubowaly uniwersalna odpowiedzialnosc sa okreslane jako bodhisattva; wszyscy buddha sa takze bodhisattva. Arya bodhisattva sa ci, ktorzy w swoich medytacjach osiagneli realizacje wielkiego uwolnienia sie. Hinayana sutra zaliczaja do bodhisattva tylko Buddhe w jego poprzednich zywotach i Maitreya. Z drugiej strony, Mahayana sutra wylicza setki bodhisattva, z ktorych osmiu jest okreslanych jako "osmiu bliskich duchowych dziedzicow Buddhy". Wsrod tych osmiu sa Avalokiteshvara, Manjushri i inni. Liczni bodhisattva sa zenskimi, np. Arya Tara.

Arhta sa uczniami Buddhy, ktorzy osiagneli nirwane. Kazdy buddha jest takze arhta, podobnie jak i liczni bodhisattva. Ikonograficznie, arhta zwykle przedstawiani sa jako spokojni i delikatni mnisi.

Sztuka Sutrayana przedstawia takze pewna liczbe ziemskich bostw. Sa to bogowie Hindu, a takze czterej straznicy kierunkow. Buddyzm nie akceptuje ziemskich bogow jako ostatecznego schronienia, uznajac ich za wysoce rozwinietych lecz nadal nieoswieconych; jednakze powaza ich jako wielkie istoty, do ktorych mozna sie modlic o ziemskie cele, takie jak zdrowie lub bogactwo. Kilku z nich, zwykle Indra, Brahma i czterej straznicy kierunkow, sa czesto przedstawiani na malowidlach jako siedzacy lub stojacy ponizej Buddhy, i skladajacy mu ofiary.




Buddha Shakyamuni.
Pod tronem stoja dwaj jego glowni uczniowie Shariputa i Maudgalyayana,
nizej klecza dwaj indyjscy bogowie Indra i Brahma,
kazde zwierze i przedmiot ma okreslona symbolike.
Polowa XVIII w.


Wedlug legendy, gdy ksiaze Siddhartha porzucil swoje krolestwo i stal sie mnichem Gotama, zjawilo sie czterech straznikow kierunkow podarowujac mu zebracza mise. Nastepnie, gdy Gotama osiagnal oswiecenie i stal sie buddha, zjawil sie bog Indra i poprosil go by nauczal Dharma.

Wykonanie lub posiadanie sakralnego wizerunku ktorejs z powyzszych swietych istot uwazane jest za wielka zasluge i zrodlo blogoslawienstw. Ponadto, dziala to jako przypomnienie duchowej drogi i inspiruje wlasciciela wizerunku do podtrzymywania swiadomosci wagi medytacji i duchowych jakosci.




Kolo Istnienia.
XVIII w. The Newark Museum, Newark, NJ.



Wizerunki Tantryczne

Mantrayana, znana takze jako Vajrayana i Tantrayana, obejmuje duza liczbe bostw. W dodatku do tych, wykorzystywanych w Sutrayana, mowi ona o "bostwach medytacyjnych czterech klas tantry," a takze o daka, dakini i dharmapala.




Vajrabhairava.
Dokladnie "Diamentowy Strach", znany takze pod imieniem "Przeciwnik Smierci".
Znaczenie tych dwoch imion jest takie, ze medytacje nad mandala odpedzaja trzy rodzaje smierci: zewnetrzna, wewnetrzna i utajniona;
pierwsza jest smiercia od przeszkod, druga zludzeniami i duchowymi zaburzeniami, ktore zabijaja szczescie;
trzecia blokuje subtelne kanaly energii ciala, co powoduje zaburzenia umyslowe.
Pozny XIX w.


Mowiac praktycznie, medytacyjne bostwa, albo Yidam po tybetansku, sa formami buddhy. Kazde medytacyjne bostwo ma swoja wlasna mandala a takze swoj wlasny cykl tantrycznych tekstow na ktorych oparte jest praktykowanie. Kazde z nich reprezentuje specyficzna droge do oswiecenia. Kazdy z czterech poziomow tantry posiada duza liczbe bostw medytacyjnych a przez to wiele mandala. W ogolnosci, bostwa z czwartego, najwyzszego poziomu sa przedstawiane jako zagniewane i pozadliwe, poniewaz wykorzystuja one pasje gniewu i pozadanie jako sciezke do oswiecenia. Medytacyjne bostwa trzech nizszych klas tantrycznych sa na ogol przedstawiane jako bardziej lagodne i bierne.



Vajradhara.
XV w. The Newark Museum, Newark, NJ.

Vajravarahi.
XV-XVI w. The Newark Museum, Newark, NJ.
Daka i dakini, co doslownie znaczy "podroznicy w przestrzeni" [kosmosie], tj. aniolowie i anielice, sa dwoch rodzajow: ziemskie i oswiecone. Te ostatnie sa rowniez bostwami medytacyjnymi, a prawdopodobnie najpopularniejsza wsrod Tybetanczykow jest Vajrayogini. Ziemska klasa daka i dakini jest rzadko przedstawiana w tybetanskiej sztuce, podczas gdy ich klasa oswiecona jest tematem popularnym.




Vajrayogini.
Palac mandala trzech glownych form Vajrayogini,
najwyzszego bostwa yogistycznej tantry.
Wczesne lata 1900.


Podobnie dharmapala skladaja sie zarowno z oswieconych i ziemskich bostw. Oswiecone dharmapala sa zwykle pochodzenia indyjskiego. Sa one reprezentacja popularnych bogow i duchow, ktore zostaly zaprzysiezone do ochrony buddyjskiej tradycji w Indiach i stad byla to praktyka indyjskich mahasiddha. W ogolnosci, mysli sie o nich jako o bedacych "aktywnymi emanacjami" Yidam. W ten sposob, naprawde sa buddhami zamaskowanymi jako prosci straznicy. Zwykle sa oni przedstawiani jako ogromnie zagniewani w wygladzie, poniewaz ich funkcja jest "surowa milosc", tj. usuwanie sila przeszkod w zyciu i duchowych praktykach nowicjusza. Przykladami sa Mahakala, Dharmajara itp. Jest takze pewna liczba nawroconych tybetanskich bogow, ktorzy uznawani sa za oswieconych dharmapala, ale owi wystepuja rzadko i nigdy nie sa zjednywani poza sekta, ktora zapoczatkowala ich kult.

Z drugiej strony, ziemscy dharmapala, sa prawie zawsze bogami o niebuddyjskiej tradycji, ktora zostala wprowadzona do Buddyzmu przez rytual nazwany "zobowiazanie", co oznacza, ze tantryczny medrzec niegdys zobowiazal ich do sluzby dla oswiecenia, uzyskujac od nich przysiege ochraniania duchowych wyznawcow. Srodkowa Azja przed nastaniem Buddyzmu w wielkim stopniu byla konglomeratem tradycji szamanskich, a jej liczni bogowie dolin i gor zostali szybko "zobowiazani do sluzby" przez wczesnych tantrycznych medrcow. Jeden tylko guru Padma Sambhava, mial uczynic to z wieloma bogami Bonpo, gdy przybyl do Tybetu i polowie osmego wieku. Wielu Tybetanczykow nadal podtrzymuje dewocyjne praktyki koncentrujace sie na tradycyjnym obroncy rodziny, co oznacza codzienne ofiarowanie kadzidla i comiesieczne odmawianie inwokacji. Liturgia do tych bostw zawsze jest poprzedzana przez przywolanie Yidam, buddyjskiego medytacyjnego bostwa, co symbolizuje iz dawne szamanskie tradycje zostaly wysublimowane poprzez procesy Buddyzmu.


Wymiary bostwa

O tych wszystkich duchowych postaciach Tybetanczycy mowia na rozne sposoby. Jednym z nich jest trojdzielny wymiar: zewnetrzny, wewnetrzny i utajniony.




Avalokiteshvara, Bodhisattva Wspolczucia.
Najwazniejsze bostwo Tybetu, od ktorego, wedlug legendy, wywodza sie Tybetanczycy.
Czteroreczny Avalokiteshvara, jest najpopularniejsza ze 108 reprezentacji tego bostwa.
Dalai Lama sa wcieleniami tej formy. Poszukiwania nowego Dalai Lamy obejmuja ogledziny ramion dziecka
dla stwierdzenia eterycznej obecnosci drugiej pary rak.
Pozny XVI w.


Na przyklad, jesli rozwazymy Avalokiteshvara, Bodhisattva Wspolczucia, zewnetrzna interpretacja jest taka, ze jest on istota, ktora kiedys byla zwyczajna istota, jak my. Potem wstapil on na droge do oswiecenia, a wspolczucie bylo jego glowna praktyka i stal sie przez to przykladem doglebnych sil wspolczucia. Jego litosciwe uczynki staly sie tak znane, ze zostal uznany za najwazniejsze wcielenie aktywnego wspolczucia. Stad, w tej interpretacji, Avalokiteshvara jest rzeczywista duchowa istota posiadajaca biografie i historie.

Wewnetrzna interpretacja jest taka, ze Avalokiteshvara jest symbolem wspolczucia i jego atrybutow - duchowej jakosci, ktora my wszyscy posiadamy w ukrytej formie. Dlonie jego dwoch rak sa zlozone razem w mundra [gescie] wspolczucia; pomiedzy nimi trzyma spelniajacy zyczenia klejnot, gdyz praktyka wspolczucia wypelnia wszystkie zyczenia, swoje i innych. Kiedy jest przedstawiony z czterema rekami, te cztery reprezentuja milosc, wspolczucie, zdolnosc doznawania zawsze radosci z pomyslnosci innych, i spokoj umyslu, ktory podtrzymuje to wspolczucie i te zdolnosc doznawania radosci, zawsze i z kazdego sukcesu wszystkich innych, bez wzgledu na ich tzw. wartosc. Niekiedy przedstawiany jest z tysiacem rak i oczu, poniewaz wspolczucie dziala na tysiac sposobow ku pozytkowi swiata. Obserwuje on swiat tysiacem oczu madrosci.

Utajnienie, Avalokiteshvara reprezentuje sposob, w jaki duchowa jakosc wspolczuwania jest obecna zawsze w kazdym doswiadczeniu i w jaki mozemy nauczyc sie ja wydobywac. Najbardziej przykre i bolesne przejscia moga stac sie nauczycielami wspolczucia.

Ten trojdzielny wymiar Bodhisattva Avalokiteshvara jest wspolny w interpretacjach Sutrayana i Mantrayana. W dodatku, Mantrayana wykorzystuje Avalokiteshvara nie tylko jako obiekt kultu i symbol wspolczujacej energii, ale takze jako bostwo mandala, ktore jest symbolem yogistyczej drogi do oswiecenia. Medytacje nad mandala moga doprowadzic wspolczujaca madrosc do spelnienia i wywolac doswiadczenie pelnego oswiecenia w jednym zyciu.

Podobnie, zewnetrzny obraz symbolizmu Manjushri, Buddhy Madrosci, jest obrazem istoty, ktora niegdys byla zwyczajna istota, ale ktora weszla na droge do oswiecenia. Podjal on rozwoj madrosci jako nic przewodnia swoich duchowych praktyk i ostatecznie osiagnal nadzwyczajne stadium bycia buddha. Wewnetrzna interpretacja jest taka, iz Manbjushri reprezentuje lub symbolizuje madrosc, ktora tkwi uspiona wewnatrz kazdego z nas i ktora moze zostac rozbudzona. Utajnienie, ucielesnia on sposob w jaki przeslanie madrosci ukryte jest we wszystkich doswiadczeniach.

Buddystom, posiadajacym wizerunki Avalokiteshvara lub Manjushri w swoich domach, przypominaja one ciagle o tych trzech jakosciach. Zewnetrznie, spodziewaja sie oni otrzymac blogoslawienstwa tegoz bostwa boshisattva; wewnetrznie maja oni nadzieje otrzymac inspiracje poprzez kultywowanie ich wlasnych wewnetrznych cech wspolczucia i madrosci; utajnienie, maja nadzieje stac sie bardziej podatnymi na jakosci wspolczucia i madrosci, ktore sa wplecione w doswiadczenie swiata.


Boskosc jako Tantryczne medytacyjne bostwa

W Mantrayana, zarowno Avalokiteshvara jak i Manjushri staja sie Yidam, medytacyjnymi bostwami. Oznacza to, ze oprocz powyzszej, trojdzielnej interpretacji, staja sie one takze wcieleniami wymyslnego procesu yogistycznego Proces ten w ogolnosci dzieli sie na dwa stadia tantrycznej praktyki: yoge symboli, rowniez znana jako yoga tworczej wyobrazni, oraz yoge ponad symbolami, w ktorej przywolywane jest rzeczywiste znaczenie boskosci.

W pierwszym z tych dwoch stadiow, medytator zastanawia sie nad tym, jak jego/jej wlasna, prawdziwa natura jest w jednosci z jakosciami bostwa; jest to tzw. yoga reidentyfikacji ego, lub yoga boskiego ego. Swiat i wszystko co w nim jest widoczne, sa rozpuszczone w swietle aby symbolizowac to, ze czyjas wlasna, prawdziwa natura jest czysta swiatloscia. Wtedy z wnetrza swiatla dochodzi do wizji, iz staje sie bostwem mandala, a swiat jest uswiecona rezydencja, zas wszystkie inne zyjace istoty sa boskimi istotami. To odcina zwyczajne poczucie siebie samego, wykorzystuje naturalny egotyzm jako sile transformacji i eliminuje ziemski, zwyczajowy sposob doswiadczania swiata. Wtedy recytuje sie mantra [slowo lub dzwiek ulatwiajace koncentracje], co umacnia w tym kims i w swiecie uswiecone jakosci symbolizowane przez bostwo.

W drugim stadium praktyki yogistycznej, medytator porzuca proces symboliczny a zamiast niego bezposrednio angazuje sie w shamatha, polaczone z vipassyana, co oznacza medytacje bez formy, za ktorych przedmiot bierze sie sposob, w jaki rzeczy wygladaja, jak rowniez pozawygladowa nature rzeczy. Punktem ogniskujacym jest glebsza natura umyslu i jego swiatlosc, ktora jest bostwem najwyzszym.


Symbole i Symbolizm

W dodatku do tych roznych "form boskosci" uzywanych jako obiekty buddyjskiej sztuki sakralnej, wlaczone jest w nia cale bogactwo naturalnego symbolizmu. Na przyklad, kwiaty lotosu obficie symbolizuja naturalne piekno i czystosc duchowego procesu. Bostwa siedza na tronach zrobionych z lotosu, slonca i ksiezyca. Lotos reprezentuje czystosc, slonce zenska jakosc madrosci, a ksiezyc meska jakosc energii/wspolczucia.

W malowidla zawsze usiluje sie wlaczyc wizerunki przedstawiajace rownowage naturalnych elementow. Widzimy na nich ziemia, wode, niebo i chmury, ktore demonstruja to, jak w duchowym procesie nasze postrzeganie swiata wchodzi w sfere rownowagi i harmonii. Czesto w tle widoczne sa ptaki lub dzikie zwierzeta by ukazac jak praktykujacy duchowosc osiaga stan pokoju, harmonii i zaufania z przyroda.

Przedmioty metalowe, takie jak ochronne amulety, misy ofiarne, lampki maslane, itp, sa czesto ozdobione osmioma emblematami pomyslnosci: lotosem, kolem Dharma, konchowata muszla, drogocenna waza, wezlem nieskonczonosci, dwoma rybami, cennym parasolem i choragwia zwyciestwa. Te wszystkie reprezentuja rozmaite pomyslne duchowe jakosci. Na przyklad, osiem szprych kola reprezentuje osiem obliczy osmiu rodzajow drogi do oswiecenia; drogocenna waza reprezentuje zdolnosc zebrania wiedzy i duchowej realizacji; konchowata muszla reprezentuje dzwiek prawdy: sposob w jaki matryca konchy zaczyna sie w jednym punkcie i rozwirowuje sie na zewnatrz reprezentuje to, ze wszystkie rzeczy zaczynaja sie w pustce albo w ostatecznej rzeczywistosci i emanuja na zewnatrz do konwencjonalnego swiata, a jej bialy kolor reprezentuje naturalna czystosc wszystkich zjawisk i to, ze nauczanie Dharma przywraca umyslowi zdolnosc do uswiadomienia sobie owej naturalnej czystosci.

Przybory rytualne, takie jak vajra i dzwonek takze maja swoj symbolizm. W ogolnosci, vajra reprezentuje meska energie, ktora ma byc przetransformowana we wspolczucie, a dzwonek reprezentuje zenska energie transformowana w madrosc. Vajra trzyma sie w prawej rece a dzwonek w lewej, co symbolizuje doprowadzenie meskiej i zenskiej energii ciala do rownowagi oraz duchowe zintegrowanie sil wspolczucia i madrosci. Zarowno vajra jak i dzwonek maja piec szprych, po jednej w kazdym z czterech kierunkow i jeden w dol od centrum. Reprezentuje to, ze droga do oswiecenia bierze piec negatywnych stanow umyslu - ignorancje, przywiazanie, wstret, dume i zazdrosc – i transformuje je w piec madrosci – madrosc sfery prawdy, madrosc wyrozniajacej swiadomosci, madrosc rownosci, madrosc lustrzanej natury rzeczy i madrosc ktora spelnia wszystkie dzialania. Wiekszosc tantrycznych przyborow nosi symbolike, ktora odzwierciedla te piec madrosci.

W ten sposob implikacje duchowego procesu sa wlaczone i odbite od wnetrza kazdego dziela tybetanskiej sztuki sakralnej.

Z angielskiego tlumaczyl Andrzej M. Kobos





Bibliografia:








Teksty o podobnej rematyce zamieszczone w Zwojach:






Copyright © 1997-2002 Zwoje