MARJORIE STAMM ROSENFELD





ANGEL

The heavy iron doors
that closed to leave them naked in the dark
came open with a burst of light. Through fog
already descending, shouts:
The dwarfs! Where are the dwarfs? Dragged out again.
What researcher could resist
an opportunity like this?

The catch numbered seven
Lilliputs, a troupe of Jews from Hungary
who played and sang; two full-sized sisters,
interesting by virtue of deformity
in siblings; also, a child named Samson.
Too soon to tell what he would be. Still
he made the tenth delivered. Mengele
brought blankets, fed them milk
to make them vomit up the gas,
ordered special nourishments. Behind,
a line of gray-faced men
that moved across the killing fields
as if in shadow play.

Delicate physician, Mengele
plucked the marrow out of bones
positioned needles into nerves
pumped foreign fluids into wombs
brought toys for Baby Samson.
Once the child called him "Papa."
I am your uncle, chuckled Mengele.
He was fond of this family.
These were the Lilliputs,
his pet monkeys.

They got their chance performing too.
He sent perfume and makeup,
told them they must look their best.
Onstage, a thunderclap command
Clothes off! Under hot lights
the dwarfs stood shivering,
an illustrated lesson in anatomy -
medical experiments described,
and features of each little limb
delineated with a billiard cue. Mengele
flourished his baton like a conductor
ringing in die walkure. Behind,
heavy metal doors
were clanging shut again.

It has been written He who saves one life
is as if he saved the world.
Mengele
saved ten, condemning more
shadow men he waved aside.
The Lilliputs survived the war.
Talmudic commentary stops
before our modern age.
What can your sages say
of a man like Mengele?



The February 2001 issue of Hadassah Magazine has a little blurb on page 23 which reads:
"An unlikely friendship grows between two dwarfs - Hannalore, a German researching Hitler's horrific policies against "less-than-perfect" people, and Perla, the remaining member of a family entertainment troupe that survived Auschwitz. Because he kept them alive, Perla cannot condemn Dr. Mengele; at the same time it becomes apparent to Hannalore that German hostility toward "kleine Menschen" has not abated. Sensitively directed by Shahar Rozen, the film (in German and Hebrew) will be traveling with the Margaret Mead Film and Video Festival.

Zelda Shluker"

* * *

Marjorie Stamm Rosenfeld is a retired US Department of Defense analyst. She makes "ShtetLinks" web sites about perished Jewish communities in Eastern Europe as a volunteer with JewishGen, an Internet organization devoted to Jewish genealogy.

Marjorie is also a poet. Her poems have appeared in several US literary journals. Her maternal grandfather was born in Vilna (Wilno, Vilnius) in 1861, was educated at the yeshivot of Volozhyn and Mir, immigrated to America in 1887, and became Rabbi Herman Simon of St. Paul, MN. (AMK)





MARJORIE STAMM ROSENFELD


ANIOŁ


Ciężkie żelazne drzwi,
które zamknęły się zostawiając ich nagich w ciemności,
otworzyły się wpuszczając nagle światło. Przez opary
już opadające - okrzyk:
Karły, gdzie są karły?
Wywleczone raz jeszcze.
Który badacz mógłby oprzeć się
okazji, jak ta?

Połów liczył siedmiu
Liliputów - żydowską trupę z Węgier -
grajków i śpiewaków oraz dwie normalne siostry
interesujące jako przykład deformacji
u rodzeństwa; a także dzieciaka nazwanego Samson.
Za wcześnie by orzec jaki on będzie. Jeszcze
i ten dołączył do dziesiątki wybawionych. Mengele
przyniósł koce, napoił ich mlekiem
by zwymiotowały cały gaz,
nakazał specjalnie ich odżywić. Z tyłu
szereg ludzi o szarych obliczach
przemierzał strefę śmierci,
jakby w teatrze cieni.

Delikatny lekarz, Mengele
wyrywał szpik z kości,
wbijał igły w nerwy,
pompował ciecz do wnętrza macic,
a teraz przyniósł zabawki dla Maleńkiego Samsona.
Kiedyś ten dzieciak odezwał się do niego "Papa".
Jestem twoim wujkiem, zachichotał Mengele.
Lubił tę rodzinę.
Tych Liliputów,
jego małpki.

Miały też okazję występować.
Dosyłał im perfumy i szminki
mówił im, że muszą wyglądać ślicznie.
Na scenie, na klaśnięcie jak grom
Rozbierać się! Pod gorącymi światłami
karły stały drżąc,
na ilustrowanej lekcji anatomii -
opisane zostają medyczne eksperymenty,
a cechy każdej małej kończyny
wyłuskane bilardowym kijem. Mengele
błyskał swoją pałeczką jak dyrygent
rozdzwaniający die walkure. Z tyłu
ciężkie metalowe drzwi
zatrzaskiwały się znowu.

Napisano, Kto ratuje jedno życie
to tak, jakby ratował świat.
Mengele
uratował dziesięcioro, skazując więcej
ludzi-cieni, których odmachnął na bok.
Liliputy przeżyły wojnę.
Talmudyczny komentarz kończy się
przed naszą nowoczesną erą.
Co orzekną wasi mędrcy
o człowieku jak Mengele?

z angielskiego przełożył Andrzej Kobos




Hadassah Magazine z lutego 2001, (str. 23) przynosi krótką notatkę:
"Niespodziewana przyjaźń rodzi się między dwoma karłami - Hannalore, Niemką studiującą straszliwą politykę Hitlera przeciwko "mniej-niż-doskonałym" ludziom, i Perlą, żyjącą jeszcze członkinią rodzinnej trupy rozrywkowej, która przeżyła Auschwitz. Perla nie jest w stanie potępić Dr Mengele, ponieważ on utrzymał ich przy życiu; a równocześnie dla Hannalore staje się oczywiste, że niemiecka wrogość wobec "kleine Menschen" (małych ludzi) nie zanikła. Wyreżyserowany z wyczuciem film (po niemiecku i hebrajsku) będzie jeździł z Margaret Mead Film and Video Festival.

Zelda Shluker"

* * *

Marjorie Stamm Rosenfeld jest emerytowanym analitykiem Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych. Obecnie, opracowuje strony internetowe "ShtetLinks" o zgładzonych żydowskich społecznościach we Wschodniej Europie, jako wolontariusz w JewishGen, internetowej organizacji zajmującej się żydowską genealogią.

Marjorie jest także poetką. Jej wiersze były publikowane w kilku amerykańskich czasopismach literackich. Jej dziadek ze strony matki urodził się w roku 1861 w Wilnie, wykształcił się w jesziwach w Wołożynie i Mirze a w roku 1887 wyemigrował do Ameryki gdzie pod nazwiskiem Herman Simon został rabinem w St. Paul, Minnesota.






Copyright © 1997-2007 Zwoje