WIEKOWI XX NA POZEGNANIE
"Wiek XX rozpial los ludzki nad zawrotna przepascia,
ktorej wysokie brzegi sa szczytami osiagniec i wznioslosci,
ale ktorej glebokim dnem plynie rzeka hanby i krwi."Ryszard Kapuscinski, Lapidarium IV
na prawo?
| na lewo? |
|
Dzis | bez roznicy, po tylu latach nikt juz nie pamieta:
| na prawo - baraki
| na lewo - laznia |
|
Wtedy w 43 | coz za roznica! Po tylu dniach w bydlecych wagonach:
| na prawo - nadzieja
| na lewo - rozpacz |
| na prawo - ojciec z synem
| na lewo - matka z siostrami |
| | (nagranie na magnetofonowej tasmie, odwijajacej z lewa na prawo, wspomnienia Mordechaja Ciechanowera podczas obiadu w jego domu w Izraelu; slychac stukanie lyzek o porcelane talerzy, dudnienie chropowatego glosu z mistycznym 'er' i szum tasmy): Na prawo na zycie. | Na lewo do smierci. |
| Obejrzalem sie za siebie | i wiedzialem, ze widze je ostatni raz.
| Ziemia, jak tasma,
wciaz kreci sie wokol | milionow spalonych Gwiazd Dawida | ||||||||||||||||||||||
|
Kadysz - do minianu czyli dziesieciu brakowalo tylko dwoch mezczyzn zmawiali zatem modlitwe z szescioma kobietami w napredce wykopanej boznicy metr dwadziescia glebokiej przez dwadziescia dwa miesiace nieustannie kleczac pod podloga aryjskiego mieszkania wdowy z pieciorgiem dzieci Caly fizjologiczny cykl zycia o ktorym swiete zwoje Tory wstydliwie nie wspominaja wynosila nocami do lasu wdowa Irena Szczecinska i jej dzieci tydzien za tygodniem miesiac za miesiacem wiadro za wiadrem nawet wtedy gdy Niemcy wywracali do gory nogami mieszkanie sasiadki tez wdowy w poszukiwaniu uciekinierow - staszowskich Zydow z Getta Dzielna Irena ma swoje drzewko w Yad Vashem za wstawiennictwem syna ktorego podanie z 1981 roku wymienia czternascie nazwisk uratowanych dla Pesach jednak bez jednego chocby zdjecia W boznicy pod podloga bylo wiecznie ciemno zatem ciezko bylo cokolwiek zobaczyc czy zapamietac a na filmach zarejestrowaly sie tylko negatywy |
|
Tlumacze "Szesnastoletnia smierc" Swirszczynskiej na jezyk angielski moja osiemnastoletnia corka sprawdza skladnie umierania tak by miala rece i nogi byla mloda i wiaryGODna w obcej wymowie Tlumacze "Szczeniakowi" na jezyk angielski cierpliwie jak Swirszczynska ze rzucac przeklenstwami w stroza i butelkami w czolgi zajeciem jest nader niebezpiecznym moi kanadyjscy koledzy przestraszeni chowaja glowy przed ogniem slow "Szczeniaka" Tlumacze dlaczego niewinne "Smiertelne Oczy" wpatrzone sa wlasnie w nich – swiadkow roznojezycznych a oni wstydliwie przymykaja swoje * * *gdym szczeniakiem byl ze ruiny widoczne z okien tramwaju urosly podczas wojny szukalem tej wojny na moich podworkach i dziwilem sie ze nic nie rosnie teraz kiedy przekladam ruiny z jezyka na jezyk juz sie nie dziwie Toronto, marzec 1999 |
 |
 |
 |
 |
|
 | ||||