O   PANU TADEUSZU





CYPRIAN NORWID

(fragmenty listow)



Z listu do Karola Ruprechta [528] :

[Paryz] 1866, aprilis

... Bedzie to zawsze arcydzielem przez sztuke i przez tla od Ruisdaelowskich doskonalsze - ale!!! poema arcy-narodowe-polskie? w ktorym jedyna figura serio jest... Zyd (Jankiel) - zreszta awanturniki, facecjonisci, gawedziarze -- i dwie niewiasty: z tych jedna metresa, druga pensjonarka. Oto polskie poema? -- vivat! --

Cyprian Norwid

To poema satyryczne-polskie!

P[an] Tadeusz to genialna satyra!

* * *


Z listu do Jozefa Ignacego Kraszewskiego [538] :

[Paryz] 1866, maj

... Zapewne, ze ukochany Ojczysty Poemat Narodowy Pan Tadeusz to jest poemat narodowy, w ktorym jedyna figura serio jest ZYD... Zreszta: awanturniki, safanduly, facecjonisci, gawedziarze i kobiet narodowych dwie:

  1. jedna - Telimena: metresa-moskiewska,
  2. druga - Zosia: pensjonarka.
Zapewne, ze poemat ow arcynarodowy, w ktorym jedza, pija, grzyby zbieraja i czekaja, az Francuzi przyjda zrobic im Ojczyzne... zapewne, ze to jest arcydzielo: a mianowicie tla przez sztuke i wyzsze pejzaze od najczarowniejszych plocien Ruisdaela!

C. N.




* * *


Z listu do Wojciecha Cybulskiego [578] :

[stempel pocztowy 9 stycznia] 1867. Rue Lallier 3, Paris

... On [Cyprian Norwid] mniema nawet i o samym Panu Tadeuszu, ze to genialna satyra.

Pan Tadeusz: ulubiony i slynny poemat narodowy polski, w ktorym jedyna powazna i serio figura jest kto?... Zyd (Jankiel). Zreszta: awanturniki, facecjonisci, gawedziarze, pasibrzuchy, ktorzy jedza, pija, grzyby zbieraja i czekaja, az Francuzi przyjda zrobic im ojczyzne... Kobiet w tym arcytworze narodowym dwie: jedna-metresa petersburska, druga panienka pensjonarka, i wyrostek bez profilu wyrobionego. Tla mistrzowskie, pejzaze wyzsze od Ruysdaela. Oto Pan Tadeusz! Poemat pejzazysty i satyryka.

Osoby i charaktery narodowe polskie:

  1. Zyd-arendarz;
  2. Metresa petersburska;
  3. Pensjonarka;
  4. 5.,   6.,  7.   itd.: awanturniki, pasibrzuchy, facecjonisci, gawedziarze i trywialne figury.
Co do Dziadow, to znowu w slynnej Improwizacji Konrada cala teologia Proudhona!... Osoba Przedwiecznego jest zlo, wyzwane do walki przez glab sily myslnej ujarzmionego czlowieka: istny Proudhon!!

Cyprian Norwid

* * *


Z listu do Bronislawa Zalewskiego [637] :

[Paryz, po 10 stycznia 1868]

... Jak mi kto da Homera na ukrzepienie nerwow; Tertuliana, Tacyta na ukrzepienie ducha; Plutarcha na ukrzepienie charakteru, a Pana Tadeusza na rozmilowanie sie w woni ziemianskiej lasu, barszczu, zrazow, bigosu i ogorkow kwaszonych... to - bardzo logicznie!

C. N.

* * *


Z listu do Wojciecha Gersona [894] :

[Paryz, polowa 1876]

... Tak i Tadeusza, z ktorego tyle widac tylko, iz rubaszni sa i kapusniak jedza, i bija sie, a kobiety Telimeny lub Zosieczki malenkie. Ale tego oni nie wyczytaja nigdy - mozesz wiec im, co chcesz, pisac.

Twoj
Cyprian Norwid


Zrodlo:
    Cyprian Norwid: Pisma wszystkie, opr. Juliusz W. Gomulicki, tomy 9 i 10,
    Panstwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, 1971.
    Numeracja listow pochodzi z tego wydania.



Utwory Cypriana Norwida lub teksty z nim zwiazane zamieszczone w Zwojach:


Copyright © 1997-2000 Zwoje