Post Scriptum do poprzedzajacego artykulu Eli Binswanger-Stefanskiej, sklonilo mnie do zamieszczenia (w tlumaczeniu), jako pewien komentarz co do waznosci dokonan Kopernika, ponizszego fragmentu ksiazki J.M. Roberts'a The Triumph of the West, (British Broadcasting Corporation, London, 1985; str. 238-239). Tytul "Nowe czasy" jest tytulem rozdzialu tej ksiazki, ktorego czescia jest ten fragment.

I jeszcze slowo ode mnie o Pasteur'ze. Pionierska wielkosc dokonania Louis Pasteur'a lezy nie tyle w jego szczepionkach, ile w zapoczatkowaniu mikrobiologii, zupelnie nowej dziedziny nauki i medycyny, ktora w naszych czasach doprowadzila do inzynierii genetycznej. Byc moze, wiek XXI przyniesie, i to rychlo, opanowanie raka i AIDS, dwoch najwiekszych zdrowotnych plag wspolczesnej ludzkosci.

Artykul Eli, napisany z osobistej perspektywy, koncentruje sie na tych przeszlych dokonaniach, ktore maja niezmierny, dlugofalowy wplyw na zycie ludzkosci. Dokonania Kopernika i Pasteur'a niewatpliwie wywarly wlasnie taki efekt na historie ludzkosci.

Andrzej Kobos


NOWE CZASY





J. M. ROBERTS


[...]   Najwazniejszy wklad Sredniowiecza do pozniejszego naukowego rozwoju zachodniej cywilizacji lezy w postepach na innych frontach: w wyszkoleniu pokolen najlepszych umyslow Europy w racjonalnych dyscyplinach scholastycznego myslenia oraz w ciaglym akumulowaniu umiejetnosci technologicznych i instrumentalnych, co powoli wytworzylo liczna populacje rzemieslnikow. Tak bylo mniej wiecej do szesnatego i siedemnastego stulecia. Przy calym zainteresowaniu renesansowych mistrzow opisowymi studiami albo rozwiazywaniem praktycznych problemow w rozmaitej sztuce i przy calej nowej wiedzy geograficznej, w roku 1600 wiekszosc nawet wyksztalconych Europejczykow czerpala swoj obraz swiata z wielkich sredniowiecznych syntez Arystotelesa i Biblii. Ow obraz kladl centrum calego Wszechswiata na Ziemii, a centrum zycia na Ziemii na czlowieku, jej jedynym rozumnym mieszkancu. Pierwszym intelektualnym osiagnieciem nowych czasow bylo uczynienie podtrzymywania takich pogladow nierozsadnym.




Jak kazde dziecko w wieku szkolnym wie, prace wielkich astronomow i kosmografow - Kopernika, Keplera, Galileusza i wielu innych przelamaly pewna bariere intelektualna i na zawsze zmienily istote cywilizacji. Nie miejsce tutaj i czas zeby oddac sprawiedliwosc temu, co oni uczynili. Istotne jest to, ze podstawowym motywem ich pracy bylo znalezienie prostszych i bardziej uogolnionych wyjasnienien tego w jaki sposob dziala fizyczny wszechswiat, niz te, ktore byly owczesnie dostepne. To przywiodlo europejskie umysly do przyjecia ogolnych zasad wyjasniania, ktorych slusznosc mogla zostac sprawdzona przez obserwacje faktow. Dojrzala nauka opiera sie na zasadzie, iz najogolniejsza interpretacja jaka mozna znalezc dla zbioru zaobserwowanych faktow, jest ta prawdopodobnie najbardziej poprawna. Szeroka akceptacja takiego pogladu byla wazniejsza niz szeroko dyskutowane symboliczne zmagania sie religii i nauki na temat heliocentrycznosci Wszechswiata, ktore przewijaja sie tak wyraznie przez tradycyjne opisy zachodniej historii intelektualnej. [...]


(z angielskiego tlumaczyl Andrzej Kobos)







Copyright © 1997-2000 Zwoje