I.
Byłem, u Ciebie w te dni przedostatnie
Niedocieczonego wątku -
- Pełne, jak Myth,
Blade; jak świt...
- Gdy życia koniec, szepce do początku:
Nie stargam Cię ja - nie! - Ja; u-wydatnię"!..
II.
Byłem u Ciebie w dni te, przedostatnie,
Gdy podobniałeś, co chwila - co chwila,
Do upuszczonej przez Orfeja lyry,
W której się rzutu moc z pieśnią przesila,
I rozmawiają z sobą struny cztery;
Trącając się,
Po dwie - po dwie -
I szemrząc z cicha:
- "Zaczął-że on
- "Uderzać w ton?..
- "Czy taki Mistrz!.. że gra... choć, odpycha?
III.
Byłem u Ciebie w te dni, Fryderyku!
Którego ręka, dla swojej białości
Alabastrowej - i wzięcia - i szyku,
I chwiejnych dotknięć jak strusiowe pióro;
Mięszała mi się w oczach z klawiaturą
Z słoniowej kości...
I byłeś jako owa postać, którą
Z marmurów łona -
Niźli je kuto;
Odejmą dłuto
Genjuszu - wiecznego Pygmaliona!
IV.
A w tem coś grał - i co? zmówił ton - i co? powie,
Choć inaczej się echa ustroją,
Niż gdy błogosławiłeś sam ręką Swoją
Wszelkiemu akordowi -
A w tem, coś grał: taka była prostota
Doskonałości Peryklejskiej,
Jakby, starożytna która Cnota,
W dom modrzewiowy wiejski
Wchodząc: rzekła do siebie,
- "Odrodziłam się w Niebie,
- "I stały mi się arfą, wrota -
- "Wstęgą; ścieżka...
- "Hostyę, przez blade widzę zboże...
- "Emanuel już mieszka
- "Na Taborze!"
V.
I była w tem Polska, od zenitu
Wszechdoskonałości dziejów
Wzięta, tęczą zachwytu -
- Polska - przemienionych kołodziejów!
Taż sama, zgoła,
Złoto-pszczoła...
(:Poznał-ci-żebym ją, na krańcach bytu!..:)
VI.
I - oto - pieśń skończyłeś - - i już więcej
Nieoglądam Cię - - jedno - słyszę:
Coś?.. jakby spór dziecięcy -
-A to jeszcze kłócą się klawisze
O niedośpiewaną chęć:
I trącając się z cicha
Po ośm - po pięć -
Szemrzą: "począł-że grać? czy nas odpycha??."
VII.
O Ty! - co jesteś Miłości-profilem
Któremu na imię Dopełnienie:
Te - co, w Sztuce mianują Stylem,
Iż, przenika pieśń, kształci kamienie...
O! Ty - co się w Dziejach zowiesz: Erą,
Gdzie zaś, ani historyi zenit jest;
Zwiesz się razem: Duchem i literą
I "consumatum est..."
O! Ty... Doskonałe-wypełnienie
Jakikolwiek jest Twój i gdzie?.. znak...
Czy w Fidiasu? Dawidzie? czy w Szopenie?
Czy w Eschylesowej scenie?..
Zawsze - zemści się na tobie: BRAK..!
Piętnem globu tego niedostatek:
Dopełnienie?.. go boli!..
On, rozpoczynać woli
I woli wyrzucać wciąż przed się zadatek!
- Kłos?.. gdy dojrzał jak złoty, kometa;
Ledwo że go wiew ruszy
Deszcz pszenicznych ziarn pruszy,
Sama go doskonałość rozmieta...
VIII.
Oto - patrz Fryderyku!... to, Warszawa:
Pod rozpłomienioną gwiazdą
Dziwnie jaskrawa -
Patrz, organy u Fary, patrz! Twoje gniazdo:
Owdzie - Patricjalne domy stare
jak Pospolita-rzecz,
Bruki placów głuche i szare
I Zygmuntowy w chmurze miecz.
IX.
Patrz!.. z zaułków w zaułki
Kaukazkie się konie rwą
Jak przed burzą jaskółki
Wyśmigając, przed półki;
Po sto - po sto - -
- Gmach, zajął się ogniem, przygasł znów,
Zapłonął znów - - i oto, pod ścianę
Widzę czoła ożałobionych wdów
Kolbami pchane -
I znów widzę, acz, dymem oślepian
Jak, przez ganku kolumny
Sprzęt podobny do trumny
Wydźwigają... runął... runął, Twój fortepian.
X.
Ten!.. co Polskę głosił, od zenitu
Wszechdoskonałości Dziejów
Wziętą, hymnem zachwytu -
Polskę; przemienionych kołodziejów:
Ten sam - runął - na bruki, z granitu!
- I oto: jak, zacna myśl człowieka,
Poterany jest gniewami ludzi:
Lub, jak, od wieka
Wieków - wszystko, co zbudzi!
I - oto - jak ciało Orfeja
Tysiąc passyi rozdziera go w części;
A każda wyje: "nie ja!.."
"Nie ja! -" zębami chrzęści
Lecz Ty? - lecz ja? - uderzymy w sądne pienię
Nawołując: "Ciesz się późny wnuku!..
"Jękły, głuche kamienie:
"Ideał, sięgnął bruku - -
C. Norwid
|
