DZIENNIK PISANY NOCA





GUSTAW HERLING-GRUDZINSKI


9 marca [1999]

Jedna z najpiekniejszych, najbardziej ujmujacych, cech Jana Pawla II jest jego walka w obronie zycia ludzkiego. Nie we wszystkim mozna sie z nim zgodzic (na przyklad, bezwzgledne potepienie aborcji, przy jednoczesnym zakazie uzywania skutecznych srodkow antykoncepcyjnych, jest w praktyce dzisiaj zaproszeniem do grzechu ukrywanego), ale ten szlachetny upor po prostu zniewala. Ostatnio, w Missouri, Jan Pawel II wystapil przeciw karze smierci (ktora bedzie przedmiotem mojego najblizszego dialogu z arcybiskupem Zycinskim na lamach Wiezi, co tez poglebilo moje poczucie bliskosci). Problem kary smieci pochlania mnie bowiem od wielu lat, uwazam zwalczanie szubienicy czy krzesla elektrycznego za przykazanie.

Ale szczerze mowiac, jesli sie tak goraco, tak zawziecie, broni zycia ludzkiego, to jakim sposobem doszlo 3 pazdziernika 1998 do beatyfikacji w bazylice Marija Bistrica arcybiskupa Alojzego Stepinaca? Byl postacia kontrowersyjna od wojny do smierci w wiezieniu Tity, w roku 1960. Kontrowersyjna, lecz w gruncie rzeczy niedostatecznie znana w detalach. Do momentu ukazania sie ksiazki La genicidé occulté w zeszlym roku w Szwajcarii; i tejze ksiazki L'arcivescovo del genocidio w tym roku po wlosku. Jej autor, Marco Aurelio Rivelli, jest cenionym historykiem Jugoslawii, szczegolnie Chorwacji. Wloskie wydanie ksiazki zbieglo sie z inauguracja w marcu br., pod naciskiem Zachodu i wbrew protestom chorwackiego prezydenta Tudjimana, posiedzen trybunalu miedzynarodowego w Zagrzebiu, powolanego do osadzenia zbrodni "Holocaustu balkanskiego" miedzy 1941 i 1945: do osadzenia dziela "ustaszow" pod wodza Ante Pavelicia, dziela zgladzenia okolo pol miliona Serbow, Zydow i Cyganow.

Co ma do tego Kosciol chorwacki? Niestety ma. Rivelli z dokumentami w reku pokazuje, jak poglavnik Pavelic wciagnal w tryby swojej zbrodni katolicki kler chorwacki, ze Stepinacem na czele. Nie chce sie prawie wierzyc, trudno jednak nie wierzyc dowodom rzeczowym. Nie wystarczy artykul w organie "ustaszow" Hrvatski Dnevnik z 25 czerwca 1941 o "nowych symbolach chorwackiego ruchu narodowego: krzyzu, sztylecie, rewolwerze, granacie". Organ oficjalny kurii arcybiskupiej w Zagrzebiu Katolicki List z 15 maja 1941 przylacza sie do idei "czystki etnicznej," a okolnik urzedu Stepinaca nazywa Serbow "renegatami Kosciola katolickiego" i popiera metode nawracania prawoslawnych na katolicyzm sila. Ten sam Katolicki List z 31 lipca 1941 domaga sie "przyspieszenia procesu nawracania sila". Dosc. Zanadto sa bolesne w swej faktograficznej monotonii materialy zebrane przez historyka wloskiego.

Czy Jan Pawel II o tym wszystkim wiedzial, gdy "nieprzescigniona dyplomacja watykanska," w imie "wiekszej ostroznosci" wobec nieobliczalnego "kotla balkanskiego," postanowila Blogoslawionego Alojzego Stepinaca uzyc do mocniejszego zwiazania Chorwacji z Kosciolem? Jak bardzo chcialbym byc pewny, ze nie wiedzial!


Pierwodruk: Plus Minus 96, Warszawa, 24 kwietnia 1999.







Copyright © 1997-1999 Zwoje