THE GROUP OF SEVEN
W maju 1929 roku odbyla sie w Art Museum of Toronto wystawa obrazow siedmiu malarzy. Swoje artystyczne credo okreslili w katalogu tej wystawy:
"Siedmiu artystow, ktorych obrazy sa tutaj wystawiane, ma od kilku lat podobna wizje sztuki w Kanadzie. Wszyscy oni sa przesiaknieci idea, ze sztuka musi wzrastac i kwitnac na tej ziemi, zanim kraj stanie sie rzeczywistym domem dla jego mieszkancow."
Chociaz idealy artystyczne, ktore podzielali, zaczely sie krystalizowac prawie dziesiec lat wczesniej, dopiero w 1920 roku (w trzy lata po tragicznej smierci Toma Thomsona; 1887-1917 Zwoje 2/15, 1999) w torontonskim Arts & Letter Club nazwali sie formalnie "The Group of Seven"; nazwe te zaproponowal Arthur Lismer od tejze wystawy.
Poczatkowymi czlonkami Grupy Siedmiu byli Franklin Carmichael (1890-1945), Lawren S. Harris (1885-1970), Alexander Young Jackson (1882-1972), Frank H. Johnston (1888-1949), Arthur Lismer (1885-1969), James E.H. MacDonald (1873-1932) i Fred H. Varley (1881-1969). Nieformalnym przywodca Grupy byl Lawren Harris, kluczowa postac w Grupie, zas J.E.H. MacDonald cieszyl sie byc moze najwiekszym autorytetem. We wczesnych latach 1930. dolaczyli do Grupy Siedmiu Alfred J. Casson, Edwin Holgate i Lionel L. FitzGerald, ale nazwa Grupy pozostala niezmieniona. Artysci ci stworzyli ruch artystyczny, ktory wkrotce stal sie prominentnym i inspirujacym w kanadyjskiej sztuce i ktorego echo rozbrzmiewa w niej do dzisiaj. Grupa Siedmiu stala sie motorem i katalizatorem rozwoju nowego malarstwa kanadyjskiego, az do przejscia do abstrakcji w latach 1930-40.
Grupa Siedmiu, jak pisali jej czlonkowie, odzwierciedlala "reakcje artystyczne na przyrode kanadyjska, jej zapach, odbijala jej potege, roznorodnosc i bogactwo por roku." Byla w ich malarstwie tej przyrody majestatyczna wielkosc i piekno, surowosc i sublimacja zarazem, godnosc i prostota. Zamiast malowac postacie na tle przyrody, artysci Grupy Siedmiu (z wyjatkiem Holdena), malowali kanadyjska Polnoc; kraine, ktora, jak napisal Lawren Harris, "przyciagala ich magnetycznie, jak igle kompasu" swoim specjalnym charakterem, nieomal boskoscia. Slynny obraz J.E.H. MacDonalda Wodospad w Algoma, z woda spadajaca do przodu, kojarzony jest z biblijnym pasazem o "czystej rzece wody zycia." Fred Housser w A Canadian Art Movement (1926), pierwszej ksiazce o Group of Seven, napisal, ze "Polnoc koloruje dusze tak, jak jesienia koloruje liscie". Ow specjalny charakter Polnocy byl fundamentalna i nieodlaczna cecha tego pierwszego ruchu w kanadyjskiej sztuce.
Wiekszosc przyszlych czlonkow Grupy Siedmiu pracowala w grafice uzytkowej w firmie Grip Ltd. w Toronto, miescie, ktore wowczas dynamicznie sie rozwijalo (rowniez artystycznie, chociaz w konwencji konserwatywnej), a rownoczesnie dawalo bliskosc nienaruszonej przyrody. Uzytkowa sztuka graficzna "zaprogramowala" w nich pewien strukturalizm. Niektorzy poczatkowo zapozyczali od angielskiego malarza krajobrazow Constable'a, zas J.E.H. MacDonald wzorowal sie na VanGogh'u (nigdy nie widzianym w oryginale, gdyz wystaw wielkich mistrzow wowczas w Kanadzie nie bylo) w smialych kompozycyjnie liniach konturow i kontrastujacych kolorach. Te smialosc kolorow przekazal MacDonald Tomowi Thomsonowi, ktorego krotko uczyl malarstwa okolo roku 1912. Wczesna (w latach 1920.) krytyka obrazow artystow Grupy Siedmiu koncentrowala sie zreszta na kolorach i kanciastych jakby formach.
W roku 1913 MacDonald i Harris obejrzeli w niedalekim Buffalo, NY, wystawe nowoczesnej sztuki skandynawskiej, ktora wywarla na nich ogromne wrazenie. Wynikiem tego byly m. in. zimowe pejzaze Harrisa w stylu Fjastada. Artysci przyszlej Grupy Siedmiu zjawili sie w Algonquin Park w polnocnym Ontario we wczesnych latach 1910., przyciagnieci tam glownie przez Toma Thomsona, ktory mial w sobie zakorzeniony podziw dla przyrody. Od 1913 roku przyjaciele-malarze odwiedzali Thomsona w jego chacie w Algonquin Park i dyskutowali jego skrupulatne szkice malarskie. Elementy artystycznego stylu Grupy Siedmiu, ktore zostaly rozwiniete przez Toma Thomsona w latach 1915-1916, sprowadzaly sie do oddania wysublimowanej tajemniczosci kanadyjskiego krajobrazu w agresywnych jakby kolorach (por. np. Northern River Thomsona). Jego sposob malowania, postrzeganie przyrody, jak nikt przed nim, staly sie pozniej modus operandi Grupy Siedmiu. Stad tez ten ruch artystyczny zostal stworzony posmiertnie bardziej przez Toma Thomsona, niz przez kogokolwiek innego. Niektorzy malowali nawet te sama sosne w skalach nad Georgian Bay, ktora uwiecznil Tom Thomson na swoim obrazie The West Wind.
Dr. James M. MacCallum, okulista, milosnik przyrody, nie tylko kupowal szkice malarskie Toma Thomsona, pomagajac mu tym (ktore pozostawil Galerii Narodowej w Ottawie), ale zapraszal artystow do swojego cottage'u nad Georgian Bay (Lake Huron) oraz dopomogl Harrisowi w stworzeniu ich studia w Toronto w latach 1913-1914.
Pierwsza Wojna Swiatowa rozproszyla przyjaciol-artystow. A.Y. Jackson byl na froncie we Francji, skad wrocil ranny. Lawren Harris byl instruktorem w obozie wojskowym w Ontario, Arthur Lismer pracowal w Halifax, NS, w Canadian War Records Office, gdzie rysowal rozne sceny wojenne. W roku 1917, Harris zalamal sie po smierci brata na froncie francuskim, a po otrzasnieciu sie wybral sie z Dr. MacCallum w podroz do Algoma Country, pomiedzy jeziorami Superior (Gornym) i Huron w polnocno-zachodnim Ontario. Pozniej zaadoptowal wagon towarowy na ruchome miejsce do spania i studio, i tym wagonem, doczepianym i odczepianym od pociagow, odbywal z przyjaciolmi plenerowe wyprawy malarskie do Algoma Country. Pracowali dlugie godziny w sloncu, deszczu i szarudze. Dla Harrisa i Jacksona w szczegolnosci, bylo to takze odreagowanie Wielkiej Wojny. Fred Varley, ktory pracowal w Canadian War Records w Londynie i odbyl dwie podroze na front francuski, namalowal kilka obrazow wojennych, w tym znana The Sunken Road - zaslana trupami zolnierzy drozke w skalach.
W latach 1920., w kilka lat po formalnym stworzeniu Grupy Siedmiu, jej czlonkowie stali sie juz nie pionierami i romantycznymi bohaterami malarstwa kanadyjskiego, ktorzy "malowali kazde drzewo i skale w kraju", ale przywodcami artystycznymi malarstwa kanadyjskiego; kierowali znanymi szkolami artystycznymi w Toronto (J.E.H. MacDonald, A. Lismer i A. Y. Jackson) oraz w Vancouver (Varley). Wystawy zbiorowe nie byly juz potem potrzebne (ostatnia odbyla sie w 1931 roku), ale Grupa Siedmiu nie rozwiazala sie, lecz przeksztalcila w "Canadian Group of Painters," ktorej celem byly "swobodniejsze formy ekspresji", a do ktorej zaproszono mlodych, utalentowanych malarzy. Emily Carr (1871-1945), wielka malarka (i pisarka) kanadyjska, ktora zreszta miala sluszny zal, iz do 1933 roku nie przyjmowano kobiet do Grupy Siedmiu, w niektorych wczesniejszych dzielach, np. A Forest Landscape, zapozyczala ze sztuki Toma Thomsona, Lawrena Harrisa i A.Y. Jacksona.
Dla artystow Grupy Siedmiu, to co najbardziej kanadyjskie zawieralo sie w poszarpanym jesiennym krajobrazie polnocnego Ontario, i brzegow Lake Superior, straszacych, prawie uduchowionych, nawiedzonych. Entuzjastyczne w swojej wymowie oddanie tego na plotnach bylo jakby proba ratunku przed nadchodzaca era maszynerii. Artysci Grupy Siedmiu utrzymali jednak swoja indywidualnosc.
Lawren Harris, ktory rozpoczal od malowania ulic wczesnego Toronto, pozniej uzywal smialych form, swiatla jako pewnej widzialnej, duchowej, nadnaturalnej wrecz jakosci. Stworzyl sposob prostego formalizowania szczegolow (ponoc zachecony whitmanowskim "prostota jest chwala ekspresji"): pekniecie w pniu przypomina u Harrisa strzale, Pic Island na Jeziorze Superior - zwinietego kota. Malowal rowniez Gory Skaliste. Sypial w gorach w prymitywnym szalasie. Towarzysz jego (oraz Jacksona), straznik parku, zostal w kilka lat pozniej rozszarpany przed tym szalasem przez niedzwiedzia grizzly. Harris i Jackson malowali nawet wybrzeza (od strony morza) wielkich wysp na Dalekiej Polnocy: Baffina i Ellesmere'a, kiedy wzieli udzial w rzadowej ekspedycji na wody arktyczne.
Harris staral sie uchwycic ducha malowanej przez siebie krainy, odrebnego dla kazdej. Malarskie formy krajobrazu Harrisa zawieraja zamierzony, potezny ladunek skojarzen seksualnych: falliczne drzewa i gory oraz waginalne chmury. W latach pozniejszych, Harris stal sie abstrakcjonista.
J.E.H. MacDonald malowal kwiaty i jarzebine w stylu Art Nouveau oraz krajobrazy w Algoma; tam powstaly jego najlepsze obrazy.
Przez kilka lat (1924-1930) jezdzil w Gory Skaliste, w okolice cudownego Lake O'Hara, do dzisiaj prawie nietkniete przez cywilizacje. Namalowal tam wspaniale plotna gorskie.
Obrazy MacDonalda skladaja sie z poteznych strukturalnych blokow w smialych kolorach. Niektore przypominaja nawet kompozycje japonskie. Takze i u niego, wodospady wyzwalajace sie ze skal i grube "plamy" farby sa symbolem energii i witalnosci, metafora meskiej seksualnosci.
Impresjonistyczny po czesci A. Y. Jackson w swoich rozlegle-krajobrazowych obrazach, w "zlamanych" barwach, z kropkami, w konwencji dlugich linii horyzontalnych przywodzi na mysl gobeliny albo dywany.
Drzewa jego maja ksztalt strzal, lub sa tylko ogoloconymi, wykreconymi pniami.
Jackson malowal rowniez wioski rodzinnego Québecu, zima zasypane sniegiem.
Rowniez impresjonistyczny Arthur Lismer, w swoich krajobrazach byl pod wyraznym wplywem Toma Thomsona, ale tez przypominal niekiedy Cezanne'a i Moneta.
Frank Carmichael obok lirycznych drzew (znowu pod wplywem Thomsona) malowal rowniez niezwykle zjawiska pogodowe, szczegolnie warstwy chmur. Oprocz plocien stworzyl znakomite akwarele.
Rowniez A.J. Casson malowal chmury, czesto w akwarelach. Specjalizowal sie w malowaniu domkow i mlynow z przedmiesci Toronto.
Entuzjastyczny z poczatku Frank Johnston opuscil po kilku miesiacach Grupe Siedmiu i wyjechal do Winnipegu w Manitobie.
W jesiennym widoku Georgian Bay, Fred Varley wyraznie nasladowal The West Wind Toma Thomsona, chociaz u niego wiatr jest jeszcze bardziej "widoczny."
W widokach morskich (mieszkal pozniej w Vancouver) Varley przypominal malarstwo japonskie.
Edwin Holgate, ktory zostal przyjety do Grupy Siedmiu pozniej, byl jedynym w tej Grupie, ktory malowal akty kobiece. Niezwykle jednak akty: monumentalne cialo kobiety, wkomponowane w skalisto-wodny krajobraz, niczym symbol Matki-Przyrody.
Z biegiem lat dziela artystow Grupy Siedmiu weszly do kanonu sztuki kanadyjskiej, utorowaly droge dla abstrakcyjnego malarstwa. Tom Thomson i Lawren Harris, w szczegolnosci, osiagneli status swego rodzaju swietosci w tej sztuce.
Arthur Lismer, jeden z czlonkow Grupy Siedmiu napisal o wczesnym (1910), o uderzajacej prawdziwosci obrazie A.Y. Jacksona The Edge of the Maple Wood ("Skraj lasu klonowego"), iz "stworzyl ten obraz poczucie usadowienia sie i stalosci, na ziemi, o ktorej dotad wyobrazenia byly jako o niestalej i przejsciowej."
Ten wlasnie cywilizujacy, kreatywny rozmach trudnego do zdefiniowania ducha przestrzeni i tozsamosci z przyroda, manifestacja jej zycia w zyciu czlowieka, stworzyly z surowej Kanady ojczyzne ludzi - Kanadyjczykow. Niezaleznie od piekna obrazow artystow Grupy Siedmiu, byc moze z tej to inspiracji bierze sie wielkie umilowanie malarstwa Grupy wsrod wrazliwych Kanadyjczykow.
 |
 |
 |
 |
|
 | ||||