|
Adamowi Szczerbowskiemu
w imie wspolnej wiary w zwyciestwo sztuki
nad rozpanoszona zmora szarego czlowieka
Wzial go wicher i uniosl na ognistym wozie.
Lecial rozzuchwalony w powietrzu i w grozie,
Plaszcz swoj zrzucil na ziemie, by z wyzyn rozstania
Plaszczem ziemi dosiegnac na znak pozegnania.
I odtad juz go nigdy na ziemi nie bylo.
Wszechswiat stal mu sie bledna wokol bezmogila.
Ledwo skrzyc sie nadazyl rozblyskaniec bozy,
By swiatlem zmuskac stada zdziczalych bezdrozy.
W twarz go bily oblokow wzburzone jasminy,
Woz miotal w byle wiecznosc ognia rozproszyny,
A on patrzyl w to tylko, co w dal sie rozwidnia,
I gorujac - dolujac, mknal, jak srod bialydnia!
Jeczala Nieskonczonosc, kol miazdzona zloscia,
A gwiazdy rozpaczaly nad Nieskonczonoscia!
Zezem spojrzal na Wenus, w jej smigle zaswiaty,
Gdzie sie gestwil do lotu ptak zywcem lisciaty,
Co zaledwo sie roznil od debow i sosen
I ta wlasnie roznica lecial w sen-pierwosen.
Prazywicznych wybroczyn lesne ustoiny
Wywialy czad istnienia w pobliza met siny,
I mroki, won ozywcza weszac bezrozumnie,
Zaroily sie wokol wroniscie i tlumnie.
A prorok przetarl oczy i przynaglil biegu.
Rozpedzony na zawsze w te noc bez noclegu
Saturn, niebem zdyszany, dnial w nurtach ciemnoty
I biegl sciezka domyslna - niepochwycien zloty.
I Jowisz jak teczowa przewinal sie plucha,
I Neptun jak cienista przemknal zawierucha -
A woz bozy, plomienie rozchyzywszy czujne,
Minal slonca dwojne i slonca potrojne
I brnal w gaszcz, gdzie z nicoscia zmieszane na poly,
Wlocza sie niedowcielen pelzliwe mecioly.
Tu wlasnie samo z siebie wylonione snisko,
Mglami sie ocierajac o wiecznosc pobliska,
Leglo w chorym przezroczu jadowita chate
Z oknami rozwartymi na smierci poswiate,
A niczyje i nikim nie bedace cialo
Do jej progow omylnym lbem sie przysniwalo,
By wygoic ich kurzem od dolu do gory
Rozjatrzona bezdomnosc chciwej szczescia skory.
Tu tkwily wloczyzmory, w swym konaniu zwinne,
Pstrocinami zlych slepi migotliwie czynne,
Strawione zarazliwym liszajem niebytu,
A lase na ulomna podobizne swity...
Tu mglawice dluzyly rak wylude biala
W schlon prozni, gdzie sie dotad nic jeszcze nie stalo -
Strzep swiata, zdruzganego na prochy w przestworzu,
Blawatkowal zaduma o swietlacym zbozu...
Ale prorok, w tesknoty zapodziany trudzie,
Nie zwazal na to rojne w niebiosach bezludzie
Upojony tchem mglawic, zwyciesko rozpedny,
Wsparty o krawedz wozu, a sam nadkrawedny
Scigal bezkres i piersia czul radosc poscigu.
A gwiazdy, drobniejace za nim w okamigu,
I swiaty, co we wprawnym koluja obledzie,
I to zycie, co pragnie trwac zawsze i wszedzie,
I ziemskiego pobytu krzatliwa srodzielnosc,
Swiat i zaswiat i dusza - smierc i niesmiertelnosc -
Wszystko zbladlo, zmarnialo w wyzynnym wspomnieniu.
Jak sen, co snic sie nie chce, a sni sie wbrew chceniu.
A wlasnie uwiklany w czepliwym obloku
Trup aniola przelatal z bielmem smierci w oku.
Dziwny zdal sie w poblizu ogrom tego ciala
I malosc pustej smierci, co w nim wciaz malala.
Skrzydlami sie w pozgonny zal nad soba sniezyl,
Coraz wyzej ulatal - coraz wyzej nie zyl!
Stad juz blisko do Boga! Juz Eliasz zobaczyl,
Jak Bog Smuga swietlista w chmurze sie zaznaczyl.
Oczom byla dostepna tej Smugi polowa,
Reszte blednac, zgadywal, a Bog rzekl te slowa:
"Chce ci wyznac to, czego nie wyznam nikomu.
Swiat moj mija sie ze mna! Zle mi w moim domu!
Moglem niegdys przymusic nicosc jeszcze mloda
Do usmiechu w mrok inny! Mrok nie byl przeszkoda...
Gdybym dal inny rozkaz, innych snow narzedzie,
Czy byloby inaczej, niz jest i niz bedzie?..."
"Snilem o tym" - rzekl prorok. I posluszny slowu -
"Snilem" - powtorzyl ciszej, a Bog mowil znowu:
"Zyciem tworzyl! Tak wlasnie! Nieodparte zycie!
Na gwiazdach, na dnie jezior, na pagorkow szczycie,
W lwich paszczekach, w klach wezow i w snu pozawzroczach,
W jamach krecich, w lzach ludzkich, i w wargach i w oczach,
Nawet w miazgach padliny, w tumanach bez tresci
Jeszcze cos sie mocuje, krzata i szelesci!
Cozem jeszcze mogl czynic? Jaka wybrac droge?
To - wszystko. Twor skonczony. Nic nad to nie moge!"
I glos rozlegl sie echem i zamilkl niebawem.
Eliasz glosu Bozego sluchal mimoplawem,
Ale biegu nie zwalnial. "Smugo!" - szepnal - "Smugo!
Niech Cie z chmur tym imieniem wygarniam niedlugo,
Nim zgasniesz!? A gdy zgasniesz, znowu powiem: Boze!
Nie wiem, gdzie Twoje brzegi, a gdzie moje morze?
Lecz wiem, zem policzony pomiedzy Twe ptaki:
Chce leciec w Twoja przyszlosc! O, daj mi lot taki!"
Zaiskrzyla sie Smuga - i mrok bez oporu
Przyjal skre... Cos blysnelo w pamieciach przestworu,
Lecz nastala ta cisza, co nic nie pamieta.
Slychac bylo, jak czas sie po gwiazdach waleta...
I rzekl Bog: "Chcialbym Ciebie zachowac zazdrosnie
Mym niebiosom - Spojrz! Wszechswiat ma sie juz ku wiosnie!"
Eliasz z wozu wynurzyl swa piers i urwiscie
Zwisl nad glebia i dlonie wprzod rozwial, jak liscie,
I tak trwal, niby nagla mrokow uroslina,
Co pnaczem swego ciala w bezmiary sie wspina,
I wargami zmacawszy chlod gwiezdnych przezroczy,
Do Boga wzwyz i na wprost mowil w cztery oczy:
"Tak, moglo byc inaczej! Slowa smiesznie zlote
Dla zblagania ciemnosci! Chce isc w te Innote,
Niech czuje, ze zwyciezam, lub wiem, ze wygasam!
Chce wzburzona swoboda przekroczyc ma dole!
Pusc mnie tam - w bezbozyne! Pusc - na wolna wole!
Postron wszystko co bylo! Nie poskap mi lotu!
Juz - z Toba!... Juz - bez Ciebie!... Nie zadaj powrotu!"
Smuga zgasla, i Eliasz wzial jej Zmrok za zgode.
Wiatr pobruzdzil glab nieba, jak jeziorna wode,
A on pedzil na oslep i Zgasla ominal.
Wolny, Bogu zbyteczny - sam teraz poplynal
Wyzej i niebezpieczniej w ten zmierzch ponadniebny,
Gdzie juz nie ma stworzenia i Bog - niepotrzebny!
Wszechswiat skonczyl sie... W oczach, niby gwiazd utrata,
Utkwila mu ta nagla skonczonosc wszechswiata.
Zmogl sie z lotem ostatnia swych pragnien bezsila.
I odtad go juz nigdy w wszechswiecie nie bylo.
Woz sie zachwial. Skry jego, niby slepie wilcze,
Lsnily, przejrzawszy na wskros zamysly tubylcze.
I spelnilo sie... Eliasz czul przez jedna chwile,
Ze spelnilo sie wlasnie... I czul tylko tyle...
Pochlonela go dretwa i pilna Ciszyna.
Wiedzial, ze Bog - daleko - ze nic mu nie wyzna.
Dreszcz leku w nim zanikal raz jeszcze - raz jeszcze -
Wstrzasnely nim obce cialu przeciwdreszcze.
Czekal, do jakich mrokow piers chetna doloni?
Dlon wyciagnal w niewiedze... Lecz minal czas dloni!
Rozwarl oczy... Czas oczu minal niepochwytnie!
Juz nie bylo blekitu, wiec trwal bezblekitnie.
Drog nie bylo, wiec drogi na pewno nie zmylil,
I z wozu gasnacego w bezswiat sie wychylil,
By stwierdzic jasnowidztwem ostatniego tchnienia
Mozliwosc innej jawy, niz jawa Istnienia!
Napoj cienisty, 1936
|
