Zwoje 2, 1997

SZTUKA MARCA CHAGALLA w KRAKOWIE

IZABELLA WRÓBLEWSKA

Na wernisaż krakowskiej wystawy dzieł Marca Chagalla (1887-1985) z lat 1925-1983 przyjechała z Francji jego wnuczka - Pani Meret Meyer-Graber, która jest dyrektorem Fundacji "L'Indivision Ida Chagall", będącej właścicielem prezentowanej kolekcji.

Pani Meret Meyer-Grabet powiedziała w Krakowie:

     "Swego czasu Marc i Bella Chagallowie zostali zaproszeni na otwarcie Instytutu Żydowskiego w Wilnie i odbyli przy okazji pierwszą i jedyną podróż do Polski. Podczas pobytu w Polsce rozmaite spotkania do głębi wstrząsnęły Chagallem i umocniły w nim potrzebę poświęcenia się tematom, które odzwierciedlałyby powagę czasów poprzedzających wojnę.
     Dlatego właśnie jesteśmy szczególnie poruszeni tym, że dzieła naszego dziadka mogą w tym roku odbyć pierwszą podróż do Krakowa, do Polski.
     Po śmierci dziadka moja matka zwróciła się do rządu francuskiego z prośbą o zorganizowanie muzeum Chagalla. Niestety, pomysł ten nie wzbudził zainteresowania. Dlatego te obrazy spoczywają jedynie w sejfach, ale niekiedy wypożyczamy je na wystawy. Prowadzimy obecnie inwentaryzację tego, co pozostało po Chagallu i nie jestem w stanie powiedzieć jak duża część rodzinnej kolekcji przyjechała do Polski.
    Moim podstawowym kryterium przy wyborze tego co pokazujemy była powierzchnia ekspozycyjna. Chciałam pokazać obrazy duże i monumentalne, a także ekspresyjne. Mam nadzieję, że uszczęśliwimy wszystkich tych, którzy przyjdą obejrzeć dzieła dziadka."

Kolekcja dzieł Marca Chagalla, obejmująca 35 obrazów olejnych, 10 gwaszy, 10 rysunków i 5 gobelinów, eksponowana jest w czterech grupach tematycznych: kobieta, tematy biblijne, uroki miasteczek i wiosek, fascynacja Malarza sztuką cyrkową.

Wśród prezentowanych prac są m.in.: portrety żony - Bella z goździkiem (1925) i Żona z dwiema twarzami (1927), Akt nad Witebskiem (1933) (do którego pozowała Bella), martwe natury - Kandelabr i białe róże (1929), Zegar z błękitnym skrzydłem (1949), sceny cyrkowe, np. Żółty clown (1959), oraz kompozycje o tematyce biblijnej: Sen Jakuba (1930-1932), Psalm (1977) oraz Pieśń Króla Dawida (1983). Tematykę biblijną obrazują również gobeliny zrealizowane według projektów Chagalla - Stworzenie świata (1971) i Mojżesz (1973).

Katalog wystawy krakowskiej Chagalla, oprócz reprodukcji, tekstów krytycznych, biografii Artysty oraz kilku wspomnień ilustrowanych dawnymi zdjęciami, przypomina, co jest równie ciekawe, związki Chagalla z kubizmem, jego przyjaźń z poetą Guillaume Apollinaire'em, jak również jego flirt z rewolucją bolszewicką, po której został komisarzem sztuk pięknych w Witebsku, zanim jeszcze sztuka została oddana w służbę i pod kontrolę doktryny bolszewickiej.

Gdyby w roku 1922 Chagall nie wrócił na czas do Paryża (w którym studiował i tworzył był w latach 1910-1914), padłby najprawdopodobniej ofiarą systemu komunistycznego, jak Jesienin, Błok, Bułhakow, Babel, Cwietajewa i tylu innych. W dwadzieścia lat później, wyjazd do Stanów Zjednoczonych uratował go przed Holocaustem.

Ocalal Chagall jako szczęśliwy piewca tradycji żydowskiej i biblijnej prawdy, życia, nadziei, pogody ducha. Sztuka jego jest być może najbardziej eksponowana spośród dzieł artystów XX wieku. Ludzkość stała się przez to bogatsza.