LAS TROLLI, Szwecja
Wprowadzenie
Andrzej Kobos
W południowo-zachodniej Skanii (Skåne) w Szwecji, około 20 km na wschód od Lund, za Dalby, niedaleko Södra Sandby, znajduje się niewielki lecz niezwykły las zwany Trollskogen - Las Trolli.
Trolle były mitycznymi szalonymi stworzeniami, występującymi w skandynawskich sagach. Olbrzymy lub karły o groteskowym, odrażającym, wykrzywionym wyglądzie, zamieszkiwały pieczary w górach wśród swoich skarbów. Obdarzone wielką siłą, nieprzychylne, złośliwe, zwykle rabowały i czyniły ludziom wielkie szkody.
Najbardziej uderzającą cechą Trollskogen jest duża liczba niezbyt wysokich drzew o niezwykle powykręcanych pniach i konarach. Drzewa te, nazywające się tu trollbok, są jedną z odmian buka o nazwie vresbok (spiralny buk). System korzeni vresboka jest podobnie rozszerzony i pokręcony jak jego korona. Te spiralnie pokręcone buki rosną pośród prostych, smukłych buków i mniej licznych dębów. Charakterystyczne jest również to, że Trollskogen, a właściwie dolna jego część z takimi właśnie trollbokami, rozciąga się tylko w ograniczonym pasie szerokości około 500 m i długości mniej niż dwa kilometry. Poza tym pasem ziemi drzewa, głównie buki, mają znowu pnie i konary proste. Dosłownie już po drugiej stronie Smedjehusvägen, tj. drogi wzdłuż której ciągnie się Trollskogen, trollboki już nie występują i nie ma śladów, że zostały tam celowo wycięte). Podobno te trollboki rosły tam (szczególnie przy Smedjehus – kuźni) już za czasów, gdy Skania należała do Danii, tj. co najmniej we wczesnym XVII wieku.
Nie znalazłem naukowego wyjaśnienia dlaczego vresbok (trollbok) ma takie kształty. Pewna jakościowa teoria twierdzi, że nabrał swych spiralnie pokręconych i pałąkowatych kształtów i genetycznie je utwierdził, gdyż zmuszony był wyrastać przez wysokie gąszcze głogu i tarniny. Przyczyną takiej mutacji mógł być jakiś szczególny chemiczny skład gleby, a nawet pewien mikroklimat. W każdym razie vresbok wyrasta właśnie tak spiralnie pokręcony. Nie wiadomo też, dlaczego vresbok rośnie w Trollskogen wyłącznie na tak niewielkim obszarze. Podobne enklawy trollboków znajdują się w paru innych miejscach Szwecji, dalej na północ.
Zapewne obecnie byłoby możliwe rozszyfrowanie kodu genetycznego DNA vresboka, lecz nie wiem, czy w Szwecji podjęto takie badania.
Trollboki, jak często inne, niezwykłe i zagadkowe drzewa
są przedmiotem legend oraz nadnaturalnych historii. O Trollskogen mówią
one, że pewnej nocy przyszły tu trolle i powykręcały drzewa dla zabawy albo
szaleństwa. A dlaczego tylko na tak niewielkim obszarze? Ach, to już proste!
Po prostu szybko zmęczyły się i wróciły gdzieś w głąb gór Północy...
